logo

Verschenen: Verzorgd in Europa: kerncijfers 2013

24 mei 2016

In vergelijking met andere Europese landen kampen relatief weinig Nederlandse 50-plussers met gezondheidsproblemen.

48% van de Europese 50-plussers kampt met motorische beperkingen tegenover 38% van hun Nederlandse leeftijdsgenoten. Onder Nederlandse 50-plussers is ook minder vaak sprake van depressieve klachten (19% vs. 27%).

De uitgaven aan zorg aan huis per inwoner in Nederland zijn lager dan in Denemarken, Zweden, Oostenrijk en België, maar vergelijkbaar met die in Duitsland, terwijl daar de vergrijzing het verst is gevorderd van de Europese landen. Nederlandse 50-plussers beschikken het vaakst over een familienetwerk dat in principe in staat is om hulp te verlenen. Dat bestaat wel vaker dan elders uit partners, die in (de nabije) toekomst zelf ook beperkingen kunnen gaan ondervinden. Het aantal Nederlandse zelfstandig wonende 50-plussers dat zorg ontvangt is één op de vijf. Dat is vergelijkbaar met het Europese gemiddelde. De zorg in Nederland is wel vaker betaalde zorg.

De Nederlandse bevolking vergrijst. De stijging van het aantal ouderen heeft gevolgen voor het beroep op de zorg en ondersteuning en de daarmee gepaard gaande zorgkosten. Deze ontwikkelingen spelen niet alleen in Nederland, maar ook elders in Europa. Daarom is het relevant de situatie in Nederland te vergelijken met die in andere Europese landen.

Deze vergelijking hebben de SCP-onderzoekers Debbie Verbeek-Oudijk en Lisa Putman gemaakt in de publicatie Verzorgd in Europa: kerncijfers 2013, die op 24 mei verschijnt. Voor veertien Europese landen zijn de langdurige zorgsituaties van zelfstandig wonende 50-plussers in het jaar 2013 op een rij gezet. Dit is het meest recente jaar waarover cijfers beschikbaar zijn. Het onderzoek richt zich op de zorg en ondersteuning aan huis. Daaronder valt huishoudelijke hulp, maar ook verpleging en verzorging die thuis wordt ontvangen.

In Nederland is sprake van…

… gemiddeld lage uitgaven aan zorg aan huis …

In 2013 werd per Nederlander in totaal iets meer dan 160 euro per inwoner aan zorg aan huis uitgegeven. Daarmee liggen de Nederlandse uitgaven lager dan in Denemarken, Zweden, Oostenrijk en België. De Deense uitgaven zijn veruit het hoogst, terwijl in Estland en Tsjechië nauwelijks geld aan zorg en ondersteuning aan huis wordt besteed.

… weinig 50-plussers met gezondheidsbeperkingen …

Samen met Zwitserland en Denemarken behoort Nederland tot de landen waar 50-plussers het minst worden geconfronteerd met motorische beperkingen. Dit geldt voor 38% van de Nederlandse 50-plussers tegenover 48% van hun Europese leeftijdsgenoten. In vergelijking met hun Europese leeftijdsgenoten kampen zij minder vaak met ernstige motorische klachten (een op zes) en zijn het vaker lichte beperkingen (bij meer dan de helft van de gevallen). Dit geldt ook voor depressieve klachten: van de Nederlandse 50-plus bevolking kampt iets minder dan 20% met een depressie en als zij die hebben, zijn dat vaak lichte depressieve klachten. Gemiddeld in de Europese landen ligt het aandeel 50-plussers met depressieve klachten op 27%.

… veel 50-plussers met een beschikbaar maar kwetsbaar netwerk …

In Nederland heeft ongeveer drie kwart van de 50-plussers een partner, en dat aandeel is iets hoger dan het Europese gemiddelde (71%). 20% van de Nederlandse 50-plussers heeft een kind in huis wonen, en ruim 60% heeft uitwonende kinderen. Spanje en Italië zijn landen waar duidelijk meer 50-plussers met inwonende kinderen zijn dan het Europese gemiddelde.

Het familienetwerk kan niet zondermeer hulp bieden. Dat is bijvoorbeeld moeilijk als de partner zelf beperkingen heeft, de kinderen voltijds werken, kleine kinderen hebben, ver weg wonen van hun hulpbehoevende ouders of als zij zelf beperkingen hebben. In Nederland hebben 50-plussers het vaakst een familienetwerk zonder deze belemmeringen (in ongeveer drie kwart van de gevallen). Het Nederlandse familienetwerk bestaat echter vaker uit partners en is daardoor kwetsbaarder dan in landen waar het netwerk ook vaker kinderen bevat. Partners kunnen immers zelf ook in (de nabije) toekomst beperkingen gaan ondervinden.

… een gemiddeld zorggebruik onder 50-plussers

Ongeveer één op de vijf Nederlandse zelfstandig wonende 50-plussers ontvangt zorg (zie figuur 1). Dat is vergelijkbaar met het gemiddelde in de Europese landen. Bijna 9% van de Nederlandse 50-plussers ontvangt onbetaalde zorg, 7% ontvangt betaalde zorg en 4% krijgt het allebei. Het totale zorggebruik is het hoogst in Tsjechië (bijna 30%), België, Denemarken en Estland (ruim een kwart van de 50-plussers).

Een grote meerderheid van de Tsjechische (80%) en Deense zorggebruikers (ruim 70%) ontvangt alleen onbetaalde hulp. In België, Nederland en Luxemburg ontvangt minder dan de helft van de zorggebruikers alleen hulp vanuit hun sociale netwerk. Van de ontvangers van betaalde zorg in België krijgt ongeveer de helft ook ondersteuning van familie en vrienden. In Nederland en Luxemburg is er vaker sprake van alleen betaalde hulp.

Figuur 1: Ontvangen zorg onder personen van 50 jaar of ouder in verschillende Europese landen, 2013 (in procenten)a,b

figuur ontvangen zorg onder personen van 50 jaar of ouder

  1. Slovenië heeft niet voldoende respondenten die zorg ontvangen om gegevens te kunnen presenteren.
  2. Het totaal geeft het gewogen gemiddelde in de onderzochte landen weer. Hierbij is rekening gehouden met de omvang van de landen.

Bron: SHARE Waves 5 (DOI: 10.6103/SHARE.w5.100) SCP bewerking

Ruim een vijfde van de betaalde zorg in Nederland betreft huishoudelijke hulp gecombineerd met persoonlijke verzorging, verpleging of een maaltijdvoorziening, en bijna twee derde alleen hulp in het huishouden. Deze verdeling is zeer vergelijkbaar met de meeste andere landen.

Home / Nieuws / Verschenen: Verzorgd in Europa: kerncijfers 2013

Menu