logo

FAQs over het gebruik van onderzoeksgegevens bij het SCP

28 september 2015

In onderstaande vragen & antwoorden wordt de algemene aanpak geschetst. Bij specifieke onderzoeken kan de situatie iets anders liggen.

  1. Wat is het SCP?
  2. Waarom gebruikt het SCP onderzoeksgegevens?
  3. Hoe komt het SCP aan zijn onderzoeksgegevens?
  4. Op welke terreinen doet het SCP onderzoek?
  5. Zijn de onderzoeksresultaten voor iedereen toegankelijk?
  6. Wat voor gegevens gebruikt het SCP voor onderzoek?
  7. Wat voor soort enquêtes gebruikt het SCP?
  8. Wie voert de enquêtes uit?
  9. Met welke enquêtes is het SCP op het moment bezig?
  10. Ik ben uitgenodigd voor een enquête van het SCP: hoe gaat dat in zijn werk?
  11. Hoe komt u aan mijn naam en adres voor een enquête?
  12. Waarom wilt u dat juist ik meedoe aan een SCP-enquête?
  13. Ben ik verplicht om mee te doen aan een enquête?
  14. Ben ik verplicht om alle vragen van een enquête te beantwoorden?
  15. Hoeveel tijd kost het om mee te doen aan een enquête?
  16. Kan ik me aanmelden voor enquêtes?
  17. Hoe zit het met mijn privacy bij een enquête?
  18. Waarom werkt het SCP behalve met enquêtes ook met interviews en groepsgesprekken?
  19. Kan ik me aanmelden voor interviews of groepsgesprekken?
  20. Hoe rapporteert het SCP over de interviews en gesprekken?
  21. Hoe zit het met mijn privacy als ik meedoe aan een interview of groepsgesprek?
  22. Gebruikt het SCP ook gegevens van overheidsinstellingen?
  23. Gebruikt het SCP ook big data voor zijn onderzoek?
  24. Hoe veilig zijn mijn gegevens bij het SCP?
  25. Levert het SCP mijn gegevens door aan anderen?
  26. Kan ik opvragen en inzien welke gegevens het SCP over mij heeft?
  27. Wat doet het SCP aan de privacy bij het gebruik van onderzoeksgegevens?

 

1.       Wat is het SCP?

Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) is een overheidsinstituut. Het SCP doet sociaal-wetenschappelijk onderzoek en brengt daarover verslag uit aan de regering, de Eerste en Tweede Kamer, de ministeries en andere maatschappelijke en overheidsorganisaties. De rapporten van het SCP zijn voor iedereen gratis toegankelijk via de website. Kranten, radio en tv besteden vaak veel aandacht aan de deze rapporten.

Bij zijn onderzoekswerk is het SCP onafhankelijk. Ambtenaren en politici hebben geen invloed op de uitkomsten van het onderzoek en de resultaten van het onderzoek worden altijd openbaar gemaakt. Een uitgebreidere, officiële beschrijving van de plaats en taak van het SCP staat in de ‘Aanwijzingen voor de planbureaus’.

2.       Waarom gebruikt het SCP onderzoeksgegevens? 

Het SCP analyseert voor zijn onderzoek gegevens over personen, instellingen en organisaties. Dankzij deze gegevens kan het SCP-onderzoek nieuwe inzichten geven in de sociale en culturele situatie in Nederland. Het SCP gaat zeer zorgvuldig om met deze gegevens (zie ook privacymaatregelen).

3.       Hoe komt het SCP aan zijn onderzoeksgegevens? 

De onderzoeksgegevens zijn voor het grootste deel afkomstig uit enquêtes en registraties. Ook gebruikt het SCP informatie uit interviews en groepsgesprekken, administratieve bestanden en sociale media (‘big data’).

Bestaande gegevens
Het SCP gebruikt voor zijn onderzoek vaak gegevens die al eerder zijn verzameld, zoals bestanden van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) of van universiteiten en organisaties op een bepaald terrein. Die bestanden zijn vaak beschikbaar bij het Nederlandse data-archief DANS (Data Archiving and Networked Services). Het SCP gebruikt ook gegevens uit internationaal onderzoek, bijvoorbeeld het European Social Survey (ESS) en cijfers van Eurostat, het Europese bureau voor de statistiek.

Nieuwe gegevens
Soms zijn er nieuwe gegevens nodig. Die worden dan bijvoorbeeld in een enquête gevraagd. Vaak werkt het SCP voor enquêtes samen met het CBS. In andere gevallen schakelt het bureau een van de grote marktonderzoeksbureaus in Nederland in. Deze zijn aangesloten bij de Nederlandse organisatie van marktonderzoeksbureaus (de MOA). Daardoor is het zeker dat ze zich houden aan richtlijnen op het terrein van onderzoekskwaliteit en bescherming van persoonsgegevens.

4.       Op welke terreinen doet het SCP onderzoek?

Het SCP doet op uiteenlopende terreinen onderzoek. Thema’s zijn onder meer zorg, onderwijs, integratie en migratie, emancipatie, sociale zekerheid, cultureel erfgoed, tijdsbesteding en publieke opinie. Een overzicht van alle onderzoeksterreinen van het SCP staat op de website.

5.       Zijn de onderzoeksresultaten voor iedereen toegankelijk?

Alle publicaties van het SCP staan op de website. Iedereen kan ze daar bekijken en downloaden. De publicaties bevatten de resultaten van het onderzoek naar groepen personen. Er wordt niet gerapporteerd over individuen.

6.       Wat voor gegevens gebruikt het SCP voor onderzoek?

Onderzoeksgegevens bij het SCP zijn vaak afkomstig uit enquêtes, maar ook uit interviews, groepsgesprekken, registraties en sociale media. Met enquêtes kunnen veel mensen een vragenlijst invullen. Met interviews en groepsgesprekken zijn achtergronden en meningen beter te achterhalen. Registraties bevatten gegevens over feitelijk gedrag, zoals het ontvangen van een uitkering of het gebruik van zorg. Sociale media leveren informatie over wat mensen kwijt willen over wat hen dagelijks bezighoudt.
De bijlage ‘Gebruikte bestanden’ bij een publicatie geeft beknopte beschrijvingen van de onderzoeksgegevens uit de gebruikte enquêtes.

7.       Wat voor soort enquêtes gebruikt het SCP?

Het SCP laat regelmatig enquêtes uitvoeren onder de Nederlandse bevolking. De vragen gaan over het gebruik van allerlei voorzieningen, de besteding van de vrije tijd, tevredenheid met de leefsituatie en nog veel meer onderwerpen. Andere enquêtes richten zich op organisaties of op speciale groepen van de bevolking.

8.       Wie voert de enquêtes uit?

Voor veel enquêtes werkt het SCP samen met het CBS. Dat is bijvoorbeeld het geval bij het Onderzoek Culturele Veranderingen in Nederland, het Vrijetijdsonderzoek, het Tijdbestedingsonderzoek en het onderzoek naar Ouderen in Instellingen. Andere SCP-enquêtes worden uitgevoerd door marktonderzoekbureaus. Deze zijn aangesloten bij de Nederlandse organisatie van marktonderzoeksbureaus (de MOA). Daardoor is het zeker dat ze zich houden aan richtlijnen op het terrein van onderzoekskwaliteit en bescherming van persoonsgegevens.

9.       Met welke enquêtes is het SCP op het moment bezig?

Op de website staat welke enquêtes in opdracht van het SCP er nu uitgevoerd worden.

10.   Ik ben uitgenodigd voor een enquête van het SCP: hoe gaat dat in zijn werk?

Als u een brief krijgt met de uitnodiging om mee te doen aan een enquête van het SCP zijn er vier mogelijkheden:

  • U krijgt de link naar een web-enquête opgestuurd,
  • U krijgt een schriftelijke vragenlijst thuisgestuurd,
  • Een interviewer belt u op en stelt u de vragen,
  • Een interviewer komt bij u langs en vult de antwoorden voor u in.

Wat er precies gebeurt, verschilt per onderzoek en staat in de brief.

11.   Hoe komt u aan mijn naam en adres voor een enquête?

Uw naam en adres komen uit de Basisregistratie Personen (BRP). Voor vrijwel alle enquêtes onder personen zorgt het CBS voor een steekproef waarin op toevalsbasis namen en adressen uit de BRP’s worden getrokken. In de BRP staan naast namen en adressen ook gegevens over bijvoorbeeld gezinssamenstelling, leeftijd en geslacht van de inwoners. Het CBS kan er daardoor voor zorgen dat de mensen die een uitnodiging voor een enquête krijgen eerlijk verdeeld zijn over bijvoorbeeld de verschillende leeftijdsgroepen en dat ze verspreid over het hele land wonen.

Het SCP krijgt alleen de antwoorden op de vragen en een aantal achtergrondkenmerken, nooit namen en adressen. Het CBS of het marktonderzoeksbureau zorgt ervoor dat dergelijke persoonsgegevens geheim blijven.

12.   Waarom wilt u dat juist ik meedoe aan een SCP-enquête?

Niet iedereen in Nederland krijgt de vraag om mee te werken aan een SCP-onderzoek. De vragen worden gesteld aan een steekproef uit de bevolking. Als uw naam en adres in de steekproef zitten, vertegenwoordigt u als het ware heel veel andere inwoners van Nederland.

Voor vrijwel alle enquêtes onder personen zorgt het CBS voor een steekproef waarin op toevalsbasis namen en adressen uit de BRP’s worden getrokken. In de BRP staan naast namen en adressen ook gegevens over bijvoorbeeld gezinssamenstelling, leeftijd en geslacht van de inwoners. Het CBS kan er daardoor voor zorgen dat de mensen die een uitnodiging voor een enquête krijgen eerlijk verdeeld zijn over bijvoorbeeld de verschillende leeftijdsgroepen en dat ze verspreid over het hele land wonen.

Voor onderzoek naar organisaties en instellingen zoekt het SCP personen uit die iets kunnen vertellen over hun organisatie, bijvoorbeeld medewerkers personeelszaken of communicatie. Hoe deze personen worden geselecteerd, hangt af van het specifieke onderzoek.

13.   Ben ik verplicht om mee te doen aan een enquête?

U bent niet verplicht om mee te werken aan SCP-enquêtes. Om een goed beeld te krijgen van ontwikkelingen in de samenleving is het wel belangrijk dat iedereen die een uitnodiging krijgt meedoet. U vertegenwoordigt dan als het ware heel veel andere inwoners van Nederland.

14.   Ben ik verplicht om alle vragen van een enquête te beantwoorden?

U bent niet verplicht om alle vragen te beantwoorden. Als u het antwoord niet weet of niet wil vertellen, kunt u een vraag overslaan. De antwoorden kunnen echter belangrijk zijn voor het onderzoek, dus we zijn er bijzonder blij mee als u ons die informatie toch wilt geven. Het SCP heeft verschillende maatregelen genomen om de privacy te waarborgen en misbruik van de gegeven antwoorden onmogelijk te maken.

De antwoorden op vragen uit de vragenlijst zijn losgekoppeld van namen en adressen. De gegevens worden alleen voor wetenschappelijke en statistische doeleinden gebruikt. De analyses vinden plaats op een beveiligd computersysteem waartoe onbevoegden geen toegang hebben. In de rapporten die het SCP naar buiten brengt, zijn personen nooit te herkennen.

15.   Hoeveel tijd kost het om mee te doen aan een enquête?

Het is moeilijk vooraf precies te vertellen hoe lang een vraaggesprek zal duren. Voor sommige enquêtes zijn vijf minuten genoeg, voor andere soms wel een uur. Over het algemeen zal een onderzoek via de telefoon minder dan 15 minuten duren. Een vraaggesprek bij u thuis duurt meestal langer. Hoe lang een vraaggesprek precies duurt, hangt af van veel factoren, zoals het type onderzoek en het aantal personen in een huishouden. Daarom is het moeilijk vooraf precies te vertellen hoe lang het zal duren.

16.   Kan ik me aanmelden voor enquêtes? 

U kunt zich niet aanmelden voor enquêtes. Het SCP werkt voor zijn enquêtes met steekproeven. Dat betekent dat uit de bevolking van Nederland op toevalsbasis mensen geselecteerd worden voor een onderzoek. Mensen kunnen zich dus niet zelf opgeven voor een onderzoek: het toeval bepaalt wie een uitnodiging voor de enquête krijgt. Dit gebeurt o.a. om te voorkomen dat vooral mensen meedoen die geïnteresseerd zijn in een bepaald onderwerp, of die veel gebruik maken van een bepaalde voorziening. Dat kan al gauw een vertekend beeld opleveren.

Bij onderzoeken onder organisaties en instellingen benadert het SCP specifieke personen die vragen over hun organisatie kunnen beantwoorden. Ook hiervoor kunt u zich dus niet aanmelden.

17.   Hoe zit het met mijn privacy bij een enquête?

Het SCP houdt zich aan strenge privacywetgeving en levert dan ook nooit gegevens door aan derden waarin individuele personen herkenbaar zijn. Wel levert het SCP beveiligde bestanden aan het data-archief DANS. Het SCP stelt de gegevens beschikbaar voor andere onderzoekers, bijvoorbeeld van andere planbureaus of universiteiten. Dat gebeurt om zorgvuldig met belastinggeld om te gaan en om te voorkomen dat mensen nodeloos vragen hoeven te beantwoorden.

De bestanden met enquêtegegevens die het SCP gebruikt, bevatten geen namen en adressen. Ze zijn alleen beschikbaar voor onderzoekers van het SCP. Zij analyseren deze bestanden en zetten de resultaten in tabellen en figuren. Het gaat daarbij altijd om de resultaten voor groepen mensen, bijvoorbeeld een tabel  hoe tevreden verschillende leeftijdsgroepen zijn met hun leefsituatie. Er wordt dus nooit over herkenbare personen gepubliceerd

Zie ook: privacy-maatregelen

18.   Waarom werkt het SCP behalve met enquêtes ook met interviews en groepsgesprekken?

Soms is het nuttig om uitvoeriger met mensen door te praten, om een goed idee te krijgen waarom mensen iets vinden, of hoe ze iets doen. Daarom verzamelt het SCP ook gegevens door interviews en groepsgesprekken te houden.

SCP-medewerkers nemen vaak zelf de interviews af. Als er veel interviews nodig zijn, wordt meestal een gespecialiseerd veldwerkbureau ingeschakeld. Bij groepsgesprekken wordt bijna altijd een bureau ingeschakeld.

19.   Kan ik me aanmelden voor interviews of groepsgesprekken?

U kunt zich niet zelf aanmelden voor interviews en groepsgesprekken. Voor interviews worden deskundigen op een bepaald terrein geselecteerd (bijvoorbeeld leraren), of mensen die een bepaalde groep vertegenwoordigen (bijvoorbeeld moeders met kleine kinderen). Het SCP bepaalt dus zelf wie geïnterviewd wordt. Bij groepsgesprekken benadert een gespecialiseerd veldwerkbureau mensen uit een bepaalde groep. U kunt zich dus niet zelf aanmelden.

20.   Hoe rapporteert het SCP over de interviews en gesprekken?

Over de wijze van rapportage worden van tevoren duidelijke afspraken gemaakt met de geïnterviewden, of de deelnemers aan de gesprekken. Bijna altijd worden de personen onherkenbaar weergegeven in de rapportages. Bij interviews kan het voorkomen dat iemand herkenbaar is. Dat gebeurt alleen als daar vooraf toestemming voor wordt gegeven.

21.   Hoe zit het met mijn privacy als ik meedoe aan een interview of groepsgesprek?

Het SCP houdt zich aan strenge privacywetgeving en levert dan ook nooit gegevens door aan derden waarin individuele personen herkenbaar zijn. Ook met gegevens uit interviews en groepsgesprekken gaat het SCP uiterst zorgvuldig om. Audio- en videobestanden worden op een aparte computerschijf bewaard, en enige tijd na afloop van het onderzoek vernietigd. Alleen de onderzoekers die met deze gegevens moeten werken, hebben toegang tot de informatie.

Uw gegevens worden alleen gebruikt voor wetenschappelijk onderzoek. Voorafgaande aan de interviews en gesprekken wordt u op de hoogte gesteld van het doel van het onderzoek, wie toegang heeft tot de gegevens en hoe het SCP rapporteert.

22.   Gebruikt het SCP ook gegevens van overheidsinstellingen?

In enkele gevallen maakt het SCP ook gebruik van administratieve bestanden en registraties van de overheid, met bijvoorbeeld gegevens over uitkeringen of het gebruik van bepaalde typen zorg. De eigenaars van deze bestanden leveren deze bestanden onder strikte voorwaarden. Alleen de SCP-onderzoekers op het specifieke onderzoeksterrein hebben toegang tot de gegevens, ze worden op beveiligde computerschijven bewaard, en er wordt nooit over herkenbare personen gepubliceerd.

Met het gebruik van administratieve gegevens spaart het SCP veel geld uit. Een ander voordeel is dat de bewoners van Nederland voor een aantal onderzoeken niet lastig gevallen hoeven te worden met vragenlijsten.

23.   Gebruikt het SCP ook big data voor zijn onderzoek?

Een nieuwe vorm van onderzoek bij het SCP is onderzoek naar het gebruik van sociale media en de analyse van big data. Deze bronnen van onderzoeksgegevens zijn al beschikbaar en kunnen nieuwe inzichten leveren in de sociale en culturele situatie in Nederland. Vanzelfsprekend wordt ook hier zorgvuldig omgegaan met de gegevens en wordt er nooit over herkenbare personen gepubliceerd.

24.   Hoe veilig zijn mijn gegevens bij het SCP?

Het SCP beveiligt onderzoeksgegevens tegen ongeautoriseerde toegang en misbruik met technische maatregelen op het lokale netwerk. Het zorgt ervoor dat deze gegevens alleen toegankelijk zijn voor SCP-onderzoekers en dat de gegevens alleen worden gebruikt voor onderzoeksdoeleinden.

25.   Levert het SCP mijn gegevens door aan anderen?

Het SCP houdt zich aan strenge privacywetgeving en levert dan ook nooit gegevens door aan derden waarin individuele personen herkenbaar zijn. Wel levert het SCP beveiligde bestanden aan het data-archief DANS. Het SCP stelt de gegevens beschikbaar voor andere onderzoekers, bijvoorbeeld van andere planbureaus of universiteiten. Dat gebeurt om zorgvuldig met belastinggeld om te gaan en om te voorkomen dat mensen nodeloos vragen hoeven te beantwoorden.

26.   Kan ik opvragen en inzien welke gegevens het SCP over mij heeft?

Dat is niet mogelijk. Volgens de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp) heeft u het recht om te weten welke gegevens over personen de overheid verwerkt, met welk doel dit gebeurt en vanuit welke bronnen deze gegevens komen. Voor statistisch en wetenschappelijk onderzoek is echter in artikel 44 van de Wbp  een uitzondering opgenomen. Deze uitzondering betekent dat individuen geen recht hebben op inzage in of wijzigingen van hun, door het SCP opgeslagen, persoonlijke gegevens die voor onderzoek gebruikt worden.

27.   Wat doet het SCP aan de privacy bij het gebruik van onderzoeksgegevens?

Het SCP houdt zich aan strenge privacywetgeving en levert geen gegevens door aan derden waarin individuele personen herkenbaar zijn. Het SCP doet er alles aan om de persoonsgegevens te beschermen van mensen die aan SCP-onderzoek hebben meegedaan, of van personen die voorkomen in bestanden die het SCP van anderen voor verder onderzoek in huis heeft.

Daarvoor zijn verschillende maatregelen getroffen.

  • De antwoorden op vragen uit vragenlijsten zijn losgekoppeld van namen en adressen. Bij enquêtes beschikt het SCP ook niet over deze gegevens. Die zijn alleen nodig voor het CBS of het onderzoeksbureau om mensen te benaderen.
  • De gegevens worden alleen voor wetenschappelijke en statistische doeleinden gebruikt. De analyses vinden plaats op een beveiligd computersysteem waartoe onbevoegden geen toegang hebben. In de rapporten die het SCP naar buiten brengt, zijn personen nooit te herkennen, behalve als hier uitdrukkelijke afspraken over zijn gemaakt.
  • Het SCP onderschrijft de Gedragscode Onderzoek en Statistiek. De gedragscode is een praktische uitwerking van de Wet bescherming persoonsgegevens, onder meer in de vorm van ‘Tien gouden regels voor onderzoek & statistiek en gegevensbescherming’. Ook voorziet de gedragscode in een onafhankelijke beroepscommissie voor de behandeling van klachten en geschillen.
  • Het SCP meldt het gebruik van bestanden met persoonsgegevens bij de Functionaris voor de gegevensbescherming van het ministerie van VWS. In deze meldingen is onder meer vastgelegd voor welke doeleinden de persoonsgegevens worden verwerkt, van welke categorieën van personen en welke categorieën gegevens.
  • Informatie over het meldingenregister en de verwerking van persoonsgegevens bij het SCP kan opgevraagd worden via de Functionaris voor de gegevensbescherming van het ministerie van VWS en bij de contactpersoon bescherming persoonsgegevens van het SCP (beschermingpersoonsgegevens@scp.nl). Het meldingenregister wordt op het moment geactualiseerd. U kunt de huidige versie hier raadplegen.
  • Het SCP beveiligt onderzoeksgegevens tegen ongeautoriseerde toegang en misbruik met technische maatregelen op het lokale netwerk. Het zorgt ervoor dat deze gegevens alleen toegankelijk zijn voor SCP-onderzoekers en dat de gegevens alleen worden gebruikt voor onderzoeksdoeleinden.
  • Binnen het Sociaal en Cultureel Planbureau is een contactpersoon beveiliging onderzoeksgegevens belast met het interne toezicht op het zorgvuldig omgaan met uw persoonsgegevens (beschermingpersoonsgegevens@scp.nl). Deze is het eerste aanspreekpunt voor iedereen die vragen heeft over de naleving van de Wbp door het SCP.
  • Het beleid van het SCP m.b.t. de bescherming van persoonsgegevens en onderzoeksdata is samengevat in het “Handboek Wet bescherming persoonsgegevens SCP: Onderzoeksdata"

Voor meer informatie over de Wet bescherming persoonsgegevens en het zorgvuldig omgaan met persoonsgegevens kunt u terecht op de website van het College bescherming persoonsgegevens (CBP), www.cbpweb.nl of www.mijnprivacy.nl.


Deze privacy-verklaring is op 13/07/2015 vastgelegd door de directie van het SCP.

 

 

 

Home / Onderzoek / FAQs over het gebruik van onderzoeksgegevens bij het SCP

Menu