Direct naar (in deze pagina):inhoud, zoekveld of menu.

U bevindt zich op: Home / Publicaties / Alle publicaties / Publicaties 2004 / In het zicht van de toekomst / Persbericht: In het zicht, hfdstuk 1

Persbericht: In het zicht, hfdstuk 1

 

Tevreden met het eigen leven, ontevreden met de samenleving - Sociaal en Cultureel Rapport 2004 - Hoofdstuk 1

Het zestiende Sociaal en Cultureel Rapport kijkt zestien jaar vooruit

  • Meer dan 30% van de Nederlanders is zeer tot buitengewoon tevreden met het eigen leven, 50% is tevreden. Niet zo tevreden is nog geen 4%.

  • De waardering voor de Nederlandse samenleving ligt op een lager niveau en is ook sterk gedaald tussen 1999 en 2004. In 1999 nog 7 als rapportcijfer, nu nog geen 5. De bevolking verwacht niet in 2010 of 2020 een veel hoger cijfer te kunnen geven.

  • Zorgen over Nederland in de toekomst hebben vooral betrekking op criminaliteit, normen en waarden, de sociale zekerheid, de veiligheid en de 'buitenlanders'. Voor de toekomst hoopt men op een samenleving met meer solidariteit, veiligheid, herstel van normen en waarden en behoud van de verzorgingsstaat.

  • Als toekomstbeeld geven Nederlanders duidelijk veel meer de voorkeur aan een samenleving met 'gevoel voor gemeenschapszin' dan aan een 'prestatiemaatschappij'.

  • Wat verdwijnt er in de 21e eeuw aan Nederlandse cultuur en tradities? De helft van de bevolking ziet het Nederlandse leger verdwijnen, ruim een derde de Nederlandse zeden en gewoonten en ruim een kwart het Nederlandse koningshuis en het gevoel Nederlander te zijn. Zeker niet verdwijnen zullen de Nederlandse taal en de favoriete Nederlandse lekkernijen.

Dit zijn de belangrijkste conclusies uit hoofdstuk 1 van het  Sociaal en Cultureel Rapport 2004 .

Het SCR 2004 biedt een overzicht van de stand van zaken op de verschillende terreinen van het 'sociaal en cultureel welzijn' van de Nederlandse bevolking. Daarnaast is er in het bijzonder aandacht voor de verwachtingen en wensen van de Nederlandse bevolking met betrekking tot de toekomst. Ook de verschillende beleidsterreinen zijn in een perspectief op de toekomst geplaatst. Het accent ligt daarbij op de periode tot 2020. Het eerste hoofdstuk biedt een algemene inleiding op het thema en de opzet van het SCR 2004.

De vijf 'I's' : lange termijn trends


De samenhang tussen de hoofdstukken wordt behalve door het toekomstperspectief ook gevormd door een gemeenschappelijk kader van vijf maatschappelijke processen van lange duur:

- Individualisering - meer keuzevrijheid voor het individu, minder afhankelijkheid
- Informalisering - losser worden van de maatschappelijke verbanden, opkomst netwerkorganisaties, vermindering gezag autoriteiten
- Informatisering - verandering van communicatie en interactie door opkomst ICT, automatisering
- Internationalisering - migratiebewegingen, mondiale economie, Europese integratie, internationale cultuur
- Intensivering - hoge waardering beleving en gevoel, behoefte aan variatie en verandering

Deze processen zijn al lang tot zeer lang werkzaam in de samenleving en zullen dat ook in de toekomst zijn, al is niet op voorhand te zeggen hoe ze zich zullen manifesteren.

De wensen en verwachtingen van de bevolking


Om een beeld te krijgen van de meningen, verwachtingen en wensen van de Nederlandse bevolking met betrekking tot de toekomst, heeft Gfk in opdracht van het SCP in het voorjaar van 2004 een enquête gehouden onder een steekproef van 2000 personen uit de Nederlandse bevolking van 16 jaar en ouder. Voor de Nederlandse samenleving als geheel is het jaar 2020 als eindpunt genomen, voor het perspectief op het eigen leven is uitgegaan van de periode tot 2010.
De tevredenheid met het eigen leven is in het algemeen hoog, maar men maakt zich wel zorgen over een mogelijke verslechtering van de eigen situatie in de nabije toekomst. De zorg daarover staat in direct verband met de bezuinigingen die het huidige kabinet doorvoert en de plannen tot wijziging van het stelsel van sociale zekerheid en van de financiering van zorg en onderwijs.

Verlangen naar meer veiligheid en solidariteit


Opvallend is vooral de grote discrepantie tussen de veranderingen die men op veel terreinen verwacht en de mate waarin men die veranderingen ook wenselijk vindt. In het algemeen verwachten de Nederlanders in de toekomst een samenleving die harder is en meer prestatiegericht, minder sociale zekerheid biedt en minder gelijkheid garandeert in de beschikbaarheid van gezondheid en zorg. Men vreest ook meer criminaliteit en etnische spanningen. De wensen gaan een heel andere richting uit. Nederlanders kiezen voor een samenleving met een hoge mate van gemeenschapszin en met veel van de kenmerken, die nu ze dreigen te verdwijnen, hoog gewaardeerd blijken te zijn. 'Hard naar buiten, zacht naar binnen' dat is het beeld van de Nederlandse samenleving, zoals de bevolking die zich wenst.

Verdwijnt het typisch Nederlandse?


Over de toekomst kan niet gedacht worden zonder ook de Europese Unie in de beschouwingen te betrekken.Het was al uit eerder onderzoek bekend dat de waardering voor Europa en de Europese instituties niet bijzonder groot is, ook al vindt men het lidmaatschap in het algemeen wel een goede zaak. Bang voor verlies van de Nederlandse identiteit is men niet en de meeste Nederlanders verwachten ook niet dat in de eenentwintigste eeuw veel van hun cultuur en tradities gevaar loopt te verdwijnen. Eerder nog het leger (50%) en zelfs het koningshuis (29%) dan de Nederlandse taal (8%) of Nederlandse 'snacks' (4%) .

Met mij gaat het goed...

 
De tevredenheid met de regering en de overheid is in de jaren negentig van jaar tot jaar toegenomen, maar sinds 2000 is er een daling te zien, die in 2002 heel sterk is geweest. Van een verbetering in de mate van tevredenheid kan sindsdien niet gesproken worden en dat klopt ook met de gedaalde waardering van de Nederlander voor de samenleving als geheel. Aan het jaar 1999 geeft de Nederlandse bevolking terugkijkend nog een zeven als rapportcijfer, voor 2004 komt de waardering nog niet op een vijf uit. Voor de toekomst, zowel over vijf als over vijftien jaar, wordt geen grote verbetering in het beeld verwacht. Dat staat allemaal in contrast met de mate van tevredenheid met het eigen leven: meer dan 30% van de Nederlanders is zeer tot buitengewoon tevreden met het eigen leven nu en 50% is gewoon tevreden. Niet zo tevreden is naar eigen zeggen nog geen 4%.