Direct naar (in deze pagina):inhoud, zoekveld of menu.

U bevindt zich op: Home / Publicaties / Alle publicaties / Publicaties 2008 / Vrijwillig verzorgd / Persbericht: Vrijwillig verzorgd

Persbericht: Vrijwillig verzorgd

Vraag naar vrijwillige zorg zal toenemen

  • De omvang van de vrijwillige extramurale zorg is niet geheel duidelijk, maar in 2005 legde alleen al de Stichting Zonnebloem 1 miljoen huisbezoeken af bij 58.000 zorgvragers.
  • Vrijwillige extramurale zorg is gericht op zowel de zorgvrager als de mantelzorger en kan uiteenlopen van huisbezoeken, vervoer en begeleiding tot hulp bij stervensbegeleiding en rouwverwerking.
  • Vrijwilligersorganisaties bieden ondersteuning via o.a. onkostenvergoedingen, scholing, collectieve verzekeringen en sociaal-juridische advisering.
  • In de komende jaren zullen de zorgvragen in aantal en complexiteit toenemen, terwijl het de vraag is of het vrijwilligersaanbod aan die groeiende vraag tegemoet zal kunnen komen.

Dit zijn enkele conclusies uit de SCP-publicatie Vrijwillig verzorgd. Over vrijwilligerswerk voor zorgbehoevenden en mantelzorgers buiten de instellingen die dinsdag 11 maart jl. is verschenen.

In het rapport geeft onderzoeker dr. Jeroen Devilee een beeld van de vrijwillige extramurale zorg die in Nederland geboden wordt aan zorgbehoevenden en mantelzorgers. Onderzocht is welke organisaties deze zorg leveren, hoe deze zorg ondersteund wordt en hoe zij is ingebed in het lokale zorgnetwerk. Verder wordt aandacht besteed aan interessante praktijken in het buitenland, alsmede de verwachtingen en wensen omtrent de vrijwillige extramurale zorg in de nabije toekomst.


Omvang vrijwillige extramurale zorg niet geheel duidelijk

De omvang van de vrijwillige extramurale zorg in Nederland kan niet precies worden vastgesteld, omdat hiervoor onvoldoende gegevens beschikbaar zijn. Wel is bekend dat bijvoorbeeld de Stichting Zonnebloem in 2005 rond 1 miljoen huisbezoeken aflegde bij 58.000 zorgvragers, de Vrijwillige Thuishulp in 2004 bijna 240.000 cliënten bereikte en de organisatie Vrijwilligers Palliatieve en Terminale Zorg in 2006 ruim 550.000 uur besteedde aan het begeleiden van 5600 mensen in hun laatste levensfase. Andere landelijke organisaties zijn bijvoorbeeld het Nederlandse Rode Kruis, Mezzo en de Uniet van Vrijwilligers (UVV), terwijl op lokaal niveau vaak een Stichting Welzijn Ouderen acvtief is. Ook de kerken en andere levensbeschouwelijke organisaties (Leger des Heils, Humanitas) spelen hier een rol. Nieuwere organisaties zijn onder meer de Buddyzorg en de Vriendendiensten.


Zorg bestaat vooral uit huisbezoeken, vervoer en begeleiding

De aard van de geboden zorg loopt sterk uiteen, van het afleggen van huisbezoeken en het bieden van vervoer en begeleiding tot stervensbegeleiding en hulp bij rouwverwerking. Daarnaast richt een deel van de zorg zich op de mantelzorgers, in de vorm van sociaal-emotionele ondersteuning of door het tijdelijk overnemen van de zorg om de mantelzorger enige tijd te ontlasten (respijtzorg). Van alle vormen van praktische ondersteuning bieden vrijwilligersorganisaties vooral vervoer (64%) en begeleiding bij evenementen, excursies en vakanties (59%) aan, gevolgd door boodschappen doen (28%), oppassen (17%) en klussen in huis (13%) en maaltijdvoorziening (13%).


Ondersteuning vrijwilligers door eigen organisaties, landelijke koepels en fondsen

Vrijwilligers krijgen ondersteuning van hun organisaties via onder meer scholing, onkostenvergoedingen en het afsluiten van contracten. De organisaties zelf worden ondersteund door de landelijke koepels via juridische en organisatorische adviezen, het afsluiten van collectieve verzekeringen e.d. Met name bij de ondersteuning van de vrijwillige mantelzorgondersteuning is de sociaal-juridische advisering van belang rond thema's als indicatiestelling, Persoons Gebonden Budget (PGB), financiën en het combineren van mantelzorg met een betaalde baan. Financiële ondersteuning ontvangen de organisaties voor vrijwillige zorg in belangrijke mate via donaties van charitatieve instellingen, fondsen en individuele burgers.


Enkele buitenlandse praktijkvoorbeelden

In de ons omringende landen zijn de taken die vrijwilligers in de extramurale zorg verrichten niet veel anders dan in ons land. Wel zijn er enkele praktijkvoorbeelden van initiatieven die interessant kunnen zijn voor de Nederlandse situatie. Zo vervullen in Duitsland en het Verenigd Koninkrijk geschoolde vrijwilligers vaak de rol van mentor voor mantelzorgers en zorgvragers, terwijl vrijwilligers op het Franse platteland als plaatselijk loket (front-office) fungeren van een thuiszorgorganisatie. Een ander Frans voorbeeld vormt het vrijwilligerswerk dat voortgekomen is uit een pensioenfonds. Gepensioneerden bezoeken hier zorgvragers met een vergelijkbare beroepsachtergrond.


Toename zorgvragen, afname vrijwilligers?

Door de vergrijzing en de extramuralisering (het langer zelfstandig blijven wonen van ouderen) zullen naar alle waarschijnlijkheid zowel de hoeveelheid als de complexiteit van de zorgvragen toenemen. Om aan deze zorgvraag tegemoet te kunnen komen zullen vrijwilligers beter geschoold moeten worden en zal meer vraaggericht gewerkt moeten worden. Ook de samenwerking met gemeenten en met organisaties voor professionele zorg kan verder versterkt worden.

De overheid kan soms ruimte scheppen in wet- en regelgeving, terwijl de verschillende fondsen hun financi ë le steun kunnen opvoeren.

Gezien de beperkte populariteit van het vrijwilligerswerk in de zorg, het langer doorwerken op hoge leeftijd en de toenemende arbeidsparticipatie van vrouwen is het de vraag of het aanbod van vrijwilligers de komende jaren tegemoet zal kunnen komen aan de groeiende zorgvraag.