Direct naar (in deze pagina):inhoud, zoekveld of menu.

U bevindt zich op: Home / Publicaties / Alle publicaties / Publicaties 2009 / Nooit meer dezelfde / Persbericht: Nooit meer dezelfde

Persbericht: Nooit meer dezelfde


WAT EEN MISDRIJF MET EEN SLACHTOFFER KAN DOEN


'Nooit meer dezelfde: gevolgen van misdrijven voor slachtoffers'


  • Bij 9% van de ruim 5 miljoen delicten hebben slachtoffers emotionele problemen
  • Bij meer dan 150.000 delicten gaat het om ernstige emotionele problemen
  • Ook bij weinig of geen lichamelijk letsel of financiële schade kunnen emotionele problemen optreden
  • Misdrijven gepleegd door bekenden of op plekken waar slachtoffers regelmatig komen, hebben relatief ernstige gevolgen
  • Voor de meeste slachtoffers zijn de directe gevolgen beperkt, maar men voelt zich toch 'nooit meer dezelfde'
  • Kleine groep ondervindt langdurig ernstige gevolgen


Dit zijn enkele conclusies uit de SCP-publicatie Nooit meer dezelfde: gevolgen van misdrijven voor slachtoffers . In deze studie brengen de onderzoekers Willemijn Lamet MSc. en dr. Karin Wittebrood de gevolgen die slachtoffers van misdrijven ondervinden in beeld met analyses van grootschalig onderzoek en interviews met slachtoffers. Het onderzoek is verricht in opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) van het ministerie van Justitie.


Bij 9% van de ruim 5 miljoen delicten hebben slachtoffers emotionele problemen

 

Jaarlijks worden in Nederland ruim 5 miljoen mensen het slachtoffer van criminaliteit. Het merendeel van deze slachtoffers zegt nauwelijks lichamelijk letsel of financiële schade te hebben geleden en de emotionele reacties blijven meestal beperkt. Het merendeel van de slachtoffers (63%) geeft aan niet meer aan het delict te denken. Bij 9% van alle delicten ondervinden slachtoffers echter emotionele problemen (ruim 500.000 delicten). De problemen kunnen uiteenlopen van nog vaak aan het gebeurde moeten denken of er steeds over piekeren tot er volledig door in beslag genomen zijn. Steeds over piekeren en volledige inbeslagname komt in het eerste jaar na het delict bij meer dan 150.000 delicten voor.


Ook bij weinig of geen lichamelijk letsel of financiële schade kunnen emotionele problemen optreden

 

Bij misdrijven met lichamelijk letsel of financiële schade is er een grotere kans dat slachtoffers ook emotionele problemen ondervinden. Emotionele problemen komen het meest voor bij slachtoffers van geweld, maar ook relatief vaak bij slachtoffers van inbraak en autodiefstal. Niettemin blijken ook sommige slachtoffers zonder lichamelijk letsel of financiële schade serieuze problemen te ervaren. Dit zijn vooral de fysiek en sociaal meer kwetsbare groepen, zoals vrouwen, ouderen en mensen met een lagere sociaal-economische status. Daarnaast zijn er ook slachtoffers bij wie wel sprake is van lichamelijk letsel of financiële schade, maar die aangeven nauwelijks emotionele problemen te ondervinden.


Misdrijven die 'dichtbij' plaatsvinden hebben relatief ernstige gevolgen

 

De gevolgen van misdrijven zijn vaker ingrijpend als het slachtoffer de dader van naam of gezicht kent. Zo leiden misdrijven gepleegd door bekenden (zoals stalking en huiselijk geweld) vaak tot ernstige psychische problemen. Hetzelfde geldt voor delicten die plaatsvinden op plekken waar slachtoffers regelmatig komen (zoals de eigen buurt en de weg naar het werk). Inbraken in de woning beleven bewoners ook als een grove inbreuk op hun privésfeer. Dat maakt het soms psychisch moeilijk de inbraak te verwerken, ook voor de kinderen die thuis wonen.

 

Voor de meeste slachtoffers zijn de directe gevolgen beperkt, maar men voelt zich toch 'nooit meer dezelfde'

 

Lichamelijk letsel als gevolg van een misdrijf komt niet vaak voor en als het voorkomt gaat het veelal om relatief licht letsel. Financiële schade die direct samenhangt met het misdrijf komt vaker voor en wordt meestal vergoed door de verzekering (bij driekwart van de delicten is geen of minder dan € 100 schade).

Ondanks de meestal beperkte directe gevolgen geldt voor veel slachtoffers dat hun leven niet meer hetzelfde was als voor het delict. Dit blijkt uit literatuuronderzoek en interviews. Slachtoffers zijn alerter geworden op mogelijke incidenten, zijn wantrouwender tegenover onbekenden en zijn zich meer bewust van hun eigen kwetsbaarheid. Ze passen hun routines aan en lopen bijvoorbeeld om wanneer ze bang zijn in een onveilige of dreigende situatie terecht te zullen komen. Het zijn meestal geen grote of ernstige gedragsveranderingen, maar men voelt zich toch 'nooit meer dezelfde'.


Kleine groep ondervindt langdurig ernstige gevolgen

 

Psychische gevolgen zijn het sterkst zichtbaar meteen na het misdrijf. Meestal spelen ongeloof, angst, ontzetting en boosheid dan een rol. Bij de meeste mensen nemen deze emoties vrij snel af (binnen enkele weken) en na ongeveer een half jaar hebben bijna alle slachtoffers hun evenwicht hervonden. Er is ook een groep slachtoffers bij wie emoties na die periode nog in sterke mate aanwezig zijn. Ook financiële problemen, bijvoorbeeld door verlies van werk, kunnen het gevolg zijn van blijvende psychische of lichamelijke klachten. Toegenomen wantrouwen kan van invloed zijn op relaties met vrienden en kennissen. In het algemeen vertoont de verwerking van misdrijven grote overeenkomsten met de verwerking van andere ingrijpende gebeurtenissen.

SCP-publicatie 2009/1, Nooit meer dezelfde: gevolgen van misdrijven voor slachtoffers. Willemijn Lamet en Karin Wittebrood, Den Haag, Sociaal en Cultureel Planbureau, februari 2009, ISBN 978 90 377 0402 0, prijs € 17,90.




 

3