logo

De sociale staat van het platteland

03 januari 2017

Op verzoek van het ministerie van Economische Zaken (EZ), voorheen LNV, voert het SCP het onderzoeksprogramma ‘De Sociale Staat van het Platteland’ uit. Dit programma omvat de monitor en enkele verdiepende studies. Het programma wordt binnenkort afgesloten met een slotpublicatie.

Slotpublicatie

De laatste publicatie uit deze reeks wordt verwacht in maart 2017.
In het monitordeel worden met behulp van bestaande data en literatuur verschillen tussen dorpstypen en verschillende ontwikkelingen binnen het platteland zichtbaar gemaakt. De monitor gaat in op de thema’s demografie, economie en welvaart, arbeidsparticipatie, inkomen en armoede, onderwijs en tevens op opvattingen over maatschappelijke kwesties. Een onderscheid wordt opnieuw gemaakt naar vier dorpstypen: grote dorpen bij de stad, kleine dorpen bij de stad, grote afgelegen dorpen en kleine afgelegen dorpen. Ook zal worden ingegaan op dorpen in krimpregio’s.
In het verklarende deel van de publicatie wordt gekeken naar verschillen in leefbaarheid en levendigheid in de kleine dorpen. Hierbij wordt ingegaan op de vraag in de hoeverre actieve participatie van dorpsbewoners bijdraagt aan de leefbaarheid van het dorp.

Monitor

De monitor volgt de sociale en culturele veranderingen op het platteland.

In mei 2013 verscheen De dorpenmonitor, waarbij verschillen binnen het platteland centraal stonden. Een onderscheid werd gemaakt naar grote en kleine dorpen en naar de ligging ten opzichte van de stad, resulteren in vier dorpstypen: grote dorpen bij de stad, kleine dorpen bij de stad, grote afgelegen dorpen en kleine afgelegen dorpen. Met behulp van bestaande data en literatuur worden actuele verschillen tussen dorpen en verschillende ontwikkelingen binnen het platteland zichtbaar gemaakt. De monitor wierp een breed licht op thema’s  als demografie, ruimtegebruik, economie en welvaart, arbeidsparticipatie, inkomen en armoede, onderwijs, gezondheid en zorg, wonen, mobiliteit en bereikbaarheid, voorzieningen, sociale veiligheid, (vrije-)tijdsbesteding en maatschappelijke participatie.

In 2006 verscheen Thuis op het platteland als eerste editie van de monitor. Bij deze schets van de leefsituatie op het platteland en ontwikkelingen daarin baseerden de onderzoekers zich op literatuur en empirische data. Centraal stond de vergelijking van het platteland met de stad.

Verdiepende studies

Sociaal Vitaal Platteland

Het SCP voerde tweemaal een schriftelijk survey-onderzoek uit onder bewoners van kleine dorpen met als onderwerp de sociale vitaliteit van de dorpen. Met deze studie beoogde het SCP inzicht te krijgen in de manieren waarop dorpsbewoners zich actief inzetten voor hun dorp en waarom dorpen verschillen in de mate waarin en de manieren waarop bewoners zich inzetten.

De eerste (schriftelijke) dataverzameling vond eind 2011 plaats onder ruim 7000 bewoners van dorpen  met minder dan 3000 inwoners. De rapportage Dichtbij huis verscheen begin 2015. De tweede dataverzameling vond in 2015 plaats onder eenzelfde steekproef van dorpsbewoners. Op basis hiervan verschenen in 2016 de rapportages Kleine gebaren en De dorpse doe-democratie.

Betrokkenheid bij natuur

In voorbereiding op een nieuwe natuurvisie heeft het ministerie van EZ enkele vragen voorgelegd betreffende de betrokkenheid van Nederlanders bij natuur en de actieve participatie van Nederlanders in natuurbeheer. Een beknopte studie op basis van literatuur en bestaande empirische data moest antwoorden geven op deze vragen. De publicatie Natuur en cultuur verscheen in 2014.

Eerdere verdiepingsstudies

Het beste van twee werelden (2007) is de rapportage over een kwalitatief onderzoek onder bewoners van zes plattelandsregio's. Centraal staat hoe mensen het leven en de sociale gemeenschap op het platteland ervaren.
Het platteland van alle Nederlanders (2008) beschrijft hoe Nederlanders tegen het platteland aankijken. Hoe belangrijk is het platteland voor wonen en recreatie? De onderzoekers baseerden zich op een grootschalige bevolkingsenquête.
Op basis van dezelfde enquête rapporteerden de auteurs van Overgebleven dorpsleven (2008) tegen welke problemen plattelanders aanlopen en hoe het sociale systeem op het platteland functioneert.

Hoofdpublicaties in deze reeks

Contact

Wilt u meer weten over dit onderzoek? Neem voor vragen over de monitor contact op met Anja Steenbekkers. Vragen over Sociaal Vitaal Platteland kunt u richten aan Lotte Vermeij.

Home / Publicaties / Terugkerende monitors en reeksen / De sociale staat van het platteland

Menu