Direct naar (in deze pagina):inhoud, zoekveld of menu.

U bevindt zich op: Home / Nieuws / Oudere nieuwsberichten / Nieuws uit 2011 / 'De kerken lopen leeg, maar de drang naar het religieuze is onblusbaar'

'De kerken lopen leeg, maar de drang naar het religieuze is onblusbaar'

SCP-onderzoeker Joep de Hart in de Volkskrant over de populariteit van religie.

foto Joep de Hart in VK 2

Aanleiding voor het interview (de Volkskrant, 25 augustus 2011) is het boek van Joep de Hart, Zwevende gelovigen. Over oude religie en nieuwe spiritualiteit. Hij legt uit dat in Nederland de traditionele godsdient afneemt in populariteit - in rap tempo - maar dat de behoefte aan religie stijgt.

Opkomst islam?

De interviewer wijst erop dat volgens sommige denkers de maatschappelijke rol van godsdienst toeneemt, mede dankzij de opkomst van de islam. De Hart toont in zijn boek aan dat deze gedachte niet klopt met de werkelijkheid. "De evangelische 'hallelujah'-kerken, de christelijke migrantenkerken en de islam zijn te klein en te versplinterd om het verlies van de oude volkskerken te compenseren."

Je 'gelovig' noemen

"Toch noemt slechts 14 procent van de Nederlanders zich atheist." Velen noemen zich toch gelovig. "Ze mediteren, bouwen een moment in, voelen zich één met de natuur, weten zeker dat hun overleden familieleden 'ergens' zijn. Dat klinkt misschien vaag, zegt De Hart, maar zo praten mensen er zelf over."

Evangelie en New Age

Over de evangelische 'hallelujah'-kerken:

"Tegenover de 170 duizend leden die jaarlijks afhaken bij de PKN en de katholieken staat een aanwas bij de evangelische kerken en de pinkstergroepen van 14 duizend. Bovendien komt die aanwas vrijwel geheel uit christelijke kringen." "Het is rondpompen van gelovigen."

Over de spiritualiteit van de jaren 80 en 90 (New Age):

"De personen die in dit circuit actief zijn, zijn gemiddeld 10 tot 15 jaar jonger dan de kerkleden. Dat is bepaald geen jong gezelschap. Ze vormen bovendien een tamelijke kleine groep die niet veel aanwas vertoont."

Jargon van spiritualiteit

Over de (juist wel grote) culturele invloed van de spirituele beweging:

"Spiritualiteit is vertrouwd geraakt. Mensen beheersen het jargon, ze herkennen de manier van denken."

"Als ideeënbron heeft spiritualiteit overal ingang gevonden. In het onderwijs, met het zelfontdekkend leren. In de zorgsector. Zelfsmanagementboeken staan er bol van."

Definitie van religie

Echter, ook al gaat het dogmatische geloof misschien ten onder, de religie verdwijnt niet. Hierover zegt De Hart: "Sociologisch kun je een onderscheid maken tussen de substantiële en de functionele kant van religie. Als de substantie verdwijnt, kan de functie blijven bestaan: de behoefte aan troost, verdieping, saamhorigheid, aan momenten waarop je boven jezelf uitstijgt."

De definitie van religie is dan ook niet, vindt De Hart, het geloof in een god die in je leven ingrijpt. Ten eerste noemen de meeste mensen zich wel gelovig ook al zeggen ze niet in een God te geloven. Ten tweede denkt De Hart dat religie "een kern heeft, een oerbron." Dat is "het geloof dat er zoiets is als een bovenzintuiglijke wereld, dat er goden en geesten kunnen zijn, dat er een leven na de dood is. Samen met de behoefte aan rituelen is dat de kern van religie, die je in elke tijd en in elke cultuur tegenkomt."

Religie als event

Over religie in de toekomst:

"Rituelen en ervaringen zullen belangrijk zijn. Er is een trek naar beleven, ervaren. Religie als event. Veel rituelen zullen heel erg lijken op traditionele christelijke rituelen, hoewel ze er inhoudelijk niets mee te maken hebben."

Bron: 'De kerk loopt leeg, maar religie zal blijven bestaan', Peter Giesen, de Volkskrant 25-8-2011
Foto Joep de Hart: © Joost van den Broek / de Volkskrant

Meer info: