logo

Een model om Het Culturele Leven in kaart te brengen

Verschenen: 'Het culturele leven: 10 culturele domeinen bezien vanuit 14 kernthema’s'

Het culturele leven is een belangrijk onderdeel van het maatschappelijk leven en voor velen ook van het individuele leven. Het heeft ruimtelijke, sociale en economische betekenis, het biedt mogelijkheden tot identificatie en discussie, tot ontspanning en (zelf)reflectie. Het SCP heeft een model ontwikkeld om het culturele leven in Nederland in kaart te brengen. Het was hiertoe uitgenodigd nadat het ministerie van OCW op advies van de Raad voor Cultuur stopte daarover zelf de overzichtspublicatie Cultuur in Beeld uit te brengen. Dit model bestaat eruit 10 culturele domeinen te bezien vanuit het perspectief van 14 kernthema’s.

In het SCP-rapport Het culturele leven is deze aanpak verder uitgewerkt en vervolgens toegepast. Bij aanvang van dit project is nadrukkelijk niet uitgegaan van wat reeds bekend was over het culturele leven. In plaats daarvan was het vertrekpunt de vraag wat daarover bekend zou moeten zijn. Met tientallen mensen uit het culturele leven is van gedachten gewisseld over de vraag ‘waarover wat te weten?’. Mede op basis van die gesprekken luidt het antwoord: hou 10 culturele domeinen tegen het licht van¬uit het perspectief van 14 kernthema’s.

Waaruit bestaat het culturele leven? 10 culturele domeinen

Bij de invulling van de term ‘het culturele leven’ gaat het allereerst om de vraag ‘waarover iets te weten?’.  In dit rapport is daartoe de driedeling kunst, ontwerp en erfgoed gehanteerd. Media en de creatief-zakelijke dienstverlening zijn niet tot de kern van het culturele leven gerekend (behalve daar waar media in dienst staan van presentatie en kennisname van cultuur). Binnen die driedeling zijn 10 culturele domeinen onderscheiden:  podiumkunst, beeldende kunst, literatuur, film & videokunst, architectuur, design, digitale cultuur, roerend erfgoed, onroerend erfgoed en immaterieel erfgoed

Wat daarover te weten? 14 kernthema’s

Ten tweede is de vraag aan de orde ‘wat daarover te weten?’.  Leidend daarbij is in dit rapport de driedeling culturele uitingen, culturele infrastructuur en culturele betrokkenheid, verder toegespitst tot 14 kernthema’s: culturele uitingen zelf, uitingen via media, organisaties, geldstromen, arbeids¬markt, beroepsonderwijs, cultuur in het onderwijs, mogelijkheden tot beoefening in de vrije tijd, interesse, draagvlak, bereik via media, bezoek, beoefening en bestedingen.

Het model toegepast

Dit model is vervolgens in dit rapport toegepast om het culturele leven in de jaren 2012-2017 in kaart te brengen. Daarbij is gebruik gemaakt van tal van bronnen uit en over het culturele leven. De gegevens over culturele betrokkenheid zijn voor een belangrijk deel afkomstig uit het SCP/CBS veldwerk Vrijetijdsomnibus (VTO). Tal van details uit dat onderzoek worden in dit rapport voor het eerst gepubliceerd. Hantering van het voorgestelde model leidt tot een zekere systematisering van kennis. Dat maakt een vergelijking van informatie over de diverse culturele domeinen mogelijk en brengt lacunes in die informatie aan het licht.

Identificatie van kennislacunes

Gaandeweg bleek dat over sommige domeinen en kernthema’s minder bekend is dan over andere. Weinig belicht zijn de drie ontwerpdomeinen architectuur, design en digitale cultuur alsmede één van de drie erfgoeddomeinen, te weten het immaterieel erfgoed. Van de kern-thema’s geldt dit voor cultuureducatie op school, voor de mogelijkheden tot cultuurbeoefening in de vrije tijd, voor het draagvlak voor de diverse vormen van cultuur en voor particuliere culturele bestedingen. Informatie over het ‘digital born’ erfgoed is een punt van aandacht voor de nabije toekomst.

Een beeld van het culturele leven

Anderzijds is veel wel bekend. Uit die informatie rijst het beeld dat het culturele leven in Nederland een groot reservoir aan culturele uitingen kent en dat velen via media, bezoek of beoefening deelgenoot van dat culturele leven zijn. Tevens is de infrastructuur in kaart gebracht, met aandacht voor onder meer organisaties, geldstromen en werkgelegenheid in het culturele leven.

Een extra rode draad door het rapport is het aspect van spreiding. Zo komen de geografische spreiding van voorzieningen, de sociale spreiding van cultuurbereik en de cultureel-etnische diversiteit van bemensing van instellingen aan de orde .

Een bredere cultuuragenda

In dit rapport lag de focus op het ontwerpen en uitwerken van een model om (ontwikkelingen in) het culturele leven in kaart te brengen. Er is voor gekozen om niet in te gaan op voorwaarden voor een bloeiend cultureel leven, noch op de maatschappelijke effecten of betekenis van dat leven. Dat is veeleer stof voor verdiepende analyses dan voor periodieke rapportages.

Daarnaast zijn in gesprekken met experts tal van onderwerpen aangereikt die het bestek van een model om het culturele leven in kaart te brengen te boven gaan. Het rapport besluit met een doorkijkje naar een bredere kennisagenda cultuur en met aanknopingspunten bij SCP-aandachtsvelden als inclusie, betekenis, zelforganisatie, kwaliteit van leven en de veranderende rol van de overheid.

SCP-publicatie Het culturele leven: 10 culturele domeinen bezien vanuit 14 kernthema’s

Voor informatie over de publicatie:

dr. Andries van den Broek, tel: 06-11907769, e-mail: a.van.den.broek@scp.nl of persvoorlichting Marysha Molthoff, tel: 06-48616455, e-mail: pers@scp.nl

 

Home / Nieuws / Een model om Het Culturele Leven in kaart te brengen

Menu