logo

Opleidingsverschillen in gezondheidsgedrag

10 juli 2018

Verschenen: 'Een (on)gezonde leefstijl. Opleiding als scheidslijn', van medewerkers van de sectie sociologie van de Radboud Universiteit (RU) in samenwerking met het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP).

  • Samenleven met een hoog opgeleide partner gaat samen met minder roken. Hoogopgeleiden roken minder, maar drinken vaker regelmatig alcohol.
  • Regelmatig alcoholgebruik komt vooral voor onder oudere hoogopgeleiden. Vergeleken met andere Europese landen drinkt het hoogste percentage hogeropgeleide Belgen en Nederlanders minimaal 1 x per week, onder middelbaaropgeleiden scoort Nederland het hoogst.
  • Overgewicht komt onder laagopgeleiden veel vaker voor dan onder hoogopgeleiden. Deze opleidingsverschillen in overgewicht zijn groter bij vrouwen dan bij mannen. Laagopgeleiden in meer welvarende buurten eten relatief gezonder.
  • Risicovol gezondheidsgedrag stapelt zich op bij de laagst opgeleiden.

Dit blijkt uit de publicatie Een (on)gezonde leefstijl. Opleiding als scheidslijn van medewerkers van de sectie sociologie van de Radboud Universiteit (RU) in samenwerking met het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). In deze publicatie zijn verschillen in leefstijl (roken, alcoholconsumptie, fruitconsumptie, groentenconsumptie, lichaamsbeweging, overgewicht) tussen Nederlanders met verschillende opleidingsniveaus met representatieve gegevens van het European Social Survey (ESS) nader onderzocht. Zowel de opleidingsverschillen in leefstijl in Nederland als die in andere Europese landen zijn met deze gegevens in kaart gebracht. Onderzoekers van de RU, verantwoordelijk voor de coördinatie van het Nederlandse deel van de ESS, hebben deze SCP-publicatie verzorgd.

Opleidingsverschillen in gezondheidsgedrag

In de meeste gevallen gedragen hoger opgeleiden zich gezonder. Laagopgeleiden hebben gemiddeld een hoger BMI dan hoogopgeleiden. Ten opzicht van lager opgeleide Nederlanders rookt een kleiner percentage hogeropgeleiden. Daarnaast eet een hoger percentage groenten en eveneens een groter deel fruit. Tevens beweegt een groter deel van de hoogopgeleiden minimaal 1x per week intensief. Daarentegen drinkt een groter deel regelmatig alcohol. Jonge vrouwen, in alle opleidingsgroepen, blijken minder regelmatig te drinken dan mannen. Opmerkelijk is dat bij vrouwen van 46-70 jaar opleidingsverschillen in regelmatig drinken het sterkst naar voren komen.

Opleidingsverschillen en sociale context

Alcoholconsumptie is gerelateerd aan het opleidingsniveau van de ouders; een groter deel van de Nederlanders met academisch opgeleide ouders drinkt regelmatig alcohol, ook als men zelf lageropgeleid is. Het hebben van een hoger opgeleide partner hangt samen met een lagere kans om zelf te roken, maar met een hogere kans om regelmatig alcohol te drinken. Samenwonen met een laag of middelbaar opgeleide partner hangt samen met een gemiddeld hoger BMI.

Stapeling van (on)gezond gedrag

Een opstapeling van ongezonde leefstijluitingen (roken, alcohol drinken, overgewicht) is ook gerelateerd aan opleiding: een groter deel van de Nederlanders met een lagere opleiding vertoont meerdere ongezonde gedragingen. Bovendien vertoont een groter deel van de hoogopgeleiden een stapeling van gezonde leefstijlkenmerken (dagelijkse fruit-en groentenconsumptie, bewegen). Hoogopgeleiden hebben vaker een gezonde leefstijl (waarin gezonde gedragingen worden gecombineerd met de afwezigheid van ongezonde gedragingen) dan laagopgeleiden.  

Over het onderzoek

In de publicatie worden de opleidingsverschillen in zes leefstijluiting (roken, alcohol drinken, overgewicht hebben, groente eten, fruit eten, voldoende bewegen) uiteengezet. Naast verschillen in individuele leefstijluitingen, wordt ook de stapeling van meerdere (on)gezonde uitingen onderzocht. De rol van de sociale context zoals de buurt waarin men woont, het opleidingsniveau van de ouders, of het opleidingsniveau van de partner en de nationale context (door een analyse van opleidingsverschillen in Europese landen) zijn meegenomen. Tot slot is er aandacht voor de beleidsrelevantie van opleidingsverschillen in (on)gezond gedrag. De data komen uit de zevende ronde van de European Social Survey (ESS) en zijn verzameld in 2014/2015.

Home / Nieuws / Opleidingsverschillen in gezondheidsgedrag

Menu