logo

Somalische Nederlanders positief over Nederland, maar weinig kansen

01 december 2017

Verschenen: SCP-rapport 'Gevlucht met weinig bagage. De leefsituatie van Somalische Nederlanders'

  • Op 1 januari 2017 woonden er 40 duizend Somalische Nederlanders in Nederland.
  • Somalische Nederlanders zijn een jonge groep (de helft is jonger dan 20 jaar). Een relatief groot deel van de kinderen groeit op in eenoudergezinnen. De gezinnen zijn over het algemeen groot.
  • In 2015 heeft 68% van de Somalische Nederlanders die niet meer naar school gaat hooguit basisonderwijs genoten. Dat was in 2009 58%. Ongeveer tweederde heeft moeite met de Nederlandse taal. 
  • De arbeidsmarktpositie van Somalische Nederlanders is slecht: slechts een kwart heeft betaald werk, dat vaak tijdelijk is en de werkloosheid is hoog (34%).
  • Somalische Nederlanders zijn positief over Nederland, maar minder positief dan zes jaar geleden.

Dit zijn enkele belangrijke bevindingen uit het SCP-rapport Gevlucht met weinig bagage. De leefsituatie van Somalische Nederlanders. Dit onderzoek voerde het SCP uit op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

De omvang van de groep Somalische Nederlanders schommelt

In 1993 en 2009 kwamen als gevolg van politieke gebeurtenissen in Somalië relatief veel Somaliërs naar Nederland. In de tussenliggende periode is het aantal asielmigranten uit Somalië veel lager, en in de periode 2001-2006 is het migratiesaldo zelfs negatief. Dit betekent dat er in die periode meer mensen met een Somalische achtergrond uit Nederland vertrokken dan er arriveerden, vooral naar het Verenigd Koninkrijk. Een deel van hen keerde later weer terug. Redenen voor de verhuizing naar het Verenigd Koninkrijk zijn vaak de aanwezigheid van familie of Somalische vrienden aldaar, en mogelijkheden om werk te vinden (bijvoorbeeld door het opzetten van een eigen bedrijf).

Figuur 1: Immigratie, emigratie en migratiesaldo van Somalische Nederlanders, 1988-2016 (in absolute aantallen)

Figuur 1: Immigratie, emigratie en migratiesaldo van Somalische Nederlanders

 

Recente vluchtelingen uit Somalië lager opgeleid

De aanhoudende oorlog en chaos in Somalië heeft het onderwijsstelsel flink aangetast. De meer recente vluchtelingen uit Somalië hebben daardoor nauwelijks onderwijs kunnen volgen. Als gevolg hiervan is het gemiddeld opleidingsniveau van Somalische Nederlanders gedaald in 2015, vergeleken met 2009. In 2015 heeft 68% van de Somalische Nederlanders die niet meer naar school gaat hooguit basisonderwijs genoten. Dat was in 2009 58%.

Figuur 2: Gerealiseerd opleidingsniveau van 15-64 jarige niet-schoolgaande Somalische Nederlanders, 2009 en 2015 (in procenten)

Figuur 2: Gerealiseerd opleidingsniveau van 15-64 jarige niet-schoolgaande Somalische Nederlanders, 2009 en 2015

 

Beheersing Nederlandse taal gering

Van alle Somalische Nederlanders van 15 jaar en ouder geeft tweederde aan moeite te hebben met het lezen, spreken en schrijven van de Nederlandse taal. Het lage opleidingsniveau en de beperkte kennis van de Nederlandse taal heeft grote gevolgen voor de kansen op de arbeidsmarkt van deze groep.

Weinig arbeidsparticipatie, meer informele participatie

Onder Somalisch Nederlandse vrouwen van 15-64 jaar ligt de arbeidsdeelname met 18% nog lager dan die van mannen (31%). Ongeveer één op de drie Somalische Nederlanders (34%) is in de periode ’14-’16 werkloos. De werkloosheid is ruim twee keer zo hoog als bij de totale groep van niet-westerse migranten en bijna zes keer zo hoog als bij autochtone Nederlanders. Meer dan de helft van de Somalische Nederlanders (52%) heeft een bijstandsuitkering. Bij de totale groep van niet-westerse migranten is dit aanzienlijk minder vaak zo (15%); en zeker bij autochtone Nederlanders (2%).

Van de Somalische Nederlanders heeft 30% in het jaar voorafgaand aan het onderzoek vrijwilligerswerk gedaan. Dat is vaker dan onder de vier grote migrantengroepen (Turks: 18%, Marokkaans: 22%; Surinaams: 22%, Antilliaans: 25%), maar iets minder vaak dan onder autochtone Nederlanders (37%). Het aandeel Somalische Nederlanders dat vrijwilligerswerk doet, is de laatste jaren fors gestegen, wellicht als gevolg van het invoeren van de tegenprestatie voor bijstandsgerechtigden in het kader van de Participatiewet.

Op iets grotere afstand van autochtone Nederlanders

Ruim vier op de tien Somalische Nederlanders voelen zich (heel) sterk Nederlands. De identificatie als Somaliër is sterker: ruim acht op de tien Somalische Nederlanders voelen zich sterk of heel sterk Somalisch. De identificatie als Nederlander is in de afgelopen vijf jaar niet toegenomen, maar de identificatie als Somaliër wel: in 2009 identificeerde 68% zich (heel) sterk als Somaliër, in 2015 is dat 84%. Ook de sociale afstand die Somalische Nederlanders tot autochtone Nederlanders willen houden, is gegroeid. In het onderzoek uit 2009 vond 90% het (helemaal) niet vervelend als kinderen veel Nederlandse vrienden hebben. In dit onderzoek geeft 79% aan dat (helemaal) niet vervelend te vinden. In 2009 gaf 76% aan het (helemaal) niet vervelend te vinden als één van hun kinderen een autochtone partner zou hebben. In 2015 is dat 63%.

Postief over Nederland, maar minder dan in 2009

In vergelijking met de situatie in Somalië is Nederland veilig en georganiseerd, wat de positieve houding ten opzichte van Nederland -ondanks de beperkte kansen- kan verklaren. Somalische Nederlanders geven de Nederlandse samenleving gemiddeld het rapportcijfer 7.6. Dat is hoger dan Turkse, Marokkaanse en autochtone Nederlanders geven. Twee derde ziet de eigen toekomst in Nederland en ook voelt twee derde zich hier thuis. Het gevoel thuis te zijn, is wel verminderd: in 2009 voelde 80% van de Somalische Nederlanders zich thuis in Nederland. In vergelijking met de meting in 2009 ervaren Somaliërs in 2015 vaker persoonlijke discriminatie: in 2009 had driekwart (bijna) nooit persoonlijk discriminatie ervaren, in 2015 was dat tweederde. Bij Turkse en Marokkaanse Nederlanders ligt dit rond de helft. Dat de stemming over Nederland minder positief is geworden, kan te maken hebben met de veranderde samenstelling van de groep (de instroom van voornamelijk zeer laag opgeleide Somalische Nederlanders met weinig vooruitzichten op betaald werk). Het kan ook te maken hebben met veranderingen in het maatschappelijke klimaat ten aanzien van migrantengroepen in het algemeen en moslims in het bijzonder.

 

Home / Nieuws / Somalische Nederlanders positief over Nederland, maar weinig kansen

Menu