logo

Het Tijdsbestedingsonderzoek (TBO)

21 december 2017

Bij iedere ronde van het TBO komt een rapport uit dat een overzicht geeft van de manier waarop Nederlanders hun tijd besteden. De meest recente publicatie is de card stack ‘Een week in kaart’ die op 21 december verscheen. Deze publicatie beschrijft de hoofdlijnen van de tijdsbesteding van Nederlanders en laat zien hoeveel tijd Nederlanders aan betaald werk, het huishouden en zorgtaken, persoonlijke verzorging (incl. slaap), onderwijs en vrijwilligerswerk besteden. De cijfers over 2016 worden vergeleken met die over 2011 en 2006. Daarnaast worden verschillen tussen mannen en vrouwen, hoger en lager opgeleiden en mensen in verschillende levensfasen in kaart gebracht.

Iedereen heeft 24 uur per dag tot zijn of haar beschikking. Maar er zijn grote verschillen in de manier waarop men deze tijd besteedt. Sommige mensen werken veel, terwijl anderen veel tijd aan de zorg voor anderen of vrijetijdsactiviteiten besteden. Sommige mensen zitten iedere werkdag lange tijd in het openbaar vervoer, terwijl anderen helemaal geen reistijd hebben, omdat ze thuis werken. Wat bepaalt hoe mensen hun tijd inrichten? En wat zijn de gevolgen van de tijdsbesteding voor het welzijn van mensen? Het Tijdsbestedingsonderzoek (TBO) maakt het mogelijk om deze vragen te beantwoorden.

Tijdsbesteding: een bron van informatie

Mensen bewegen zich in verschillende domeinen: ze werken, zorgen voor kinderen en ouders, leren, doen vrijwilligerswerk en participeren in vrijetijdsactiviteiten. De manier waarop mensen hun tijd over deze domeinen verdelen, zegt niet alleen veel over hun prioriteiten en houdingen, maar reflecteert ook de beperkingen en mogelijkheden die zij ervaren. Tijdsbestedingsonderzoek laat eveneens zien hoe mensen verschillende rollen en taken combineren en wat dit betekent voor de kwaliteit van leven. Nederland beweegt zich richting én kenniseconomie en participatiesamenleving, waarin van burgers wordt gevraagd om te werken, voor kinderen te zorgen, ‘een leven lang’ te leren, meer mantelzorg te geven en een actieve rol te spelen in het maatschappelijk middenveld. Daarnaast participeren mensen ook in vrijetijdsactiviteiten, zoals sport, cultuur en sociale activiteiten. Deze maatschappelijke ontwikkelingen brengen kansen met zich mee. Maar omdat de beschikbare tijd en energie van mensen eindig is, kunnen deze doelstellingen knellen en bestaat er een risico dat mensen overvraagd worden.

TBO 1975-2016

Het Sociaal en Cultureel Planbureau verzamelt, in samenwerking met het CBS, informatie over de manier waarop mensen hun tijd doorbrengen. Het TBO geeft informatie over de activiteiten die mensen verrichten en hoeveel tijd ze eraan besteden. Daarnaast biedt het zicht op eventueel tegelijkertijd uitgevoerde activiteiten en met wie mensen hun tijd doorbrengen. Het TBO is een van de oudste onderzoeken van het SCP. Het onderzoek wordt al sinds 1975 uitgevoerd en in de tussenliggende jaren is iedere vijf jaar een TBO verschenen. De meest recente data zijn in 2016 verzameld. Hierover zal eind 2017 en in de loop van 2018  gepubliceerd worden. De data uit eerdere jaren is beschikbaar via Dans.

Een overzicht en beknopte beschrijving van de bestanden vindt u hier.

Dagboek

De informatie over de tijdsbesteding van mensen is grotendeels gebaseerd op dagboekjes. Deelnemers aan het Tijdsbestedingsonderzoek houden een week lang een gedetailleerd dagboek bij. Daarin noteren ze elke tien minuten hun hoofdactiviteit en een eventueel tegelijkertijd uitgevoerde tweede activiteit. Voorafgaand en na afloop van de dagboekperiode neemt het SCP een vragenlijst af.

Recente en aankomende publicaties

Bij iedere ronde van het TBO komt een rapport uit dat een overzicht geeft van de manier waarop Nederlanders hun tijd besteden. De meest recente publicatie is de card stack ‘Een week in kaart’ die op 21 december verscheen. Deze publicatie beschrijft de hoofdlijnen van de tijdsbesteding van Nederlanders en laat zien hoeveel tijd Nederlanders aan betaald werk, het huishouden en zorgtaken, persoonlijke verzorging (incl. slaap), onderwijs en vrijwilligerswerk besteden. De cijfers over 2016 worden vergeleken met die over 2011 en 2006. Daarnaast worden verschillen tussen mannen en vrouwen, hoger en lager opgeleiden en mensen in verschillende levensfasen in kaart gebracht.

Het volgende tijdsbestedingsrapport zal in de loop van 2018 gepubliceerd worden. Waar de card stack als doel had om de hoofdlijnen van de tijdsbesteding te bespreken, pakt dit rapport verdiepende vragen op. De rode lijn van het rapport is de vraag in hoeverre de manier waarop mensen hun tijd besteden bepalend is voor de kwaliteit van leven. Hoeveel tijdsdruk ervaren Nederlanders en waar hangt dit mee samen? Is het dagelijks leven gehaaster worden? En welke groepen kunnen beter en minder goed met tijdsdruk omgaan. Thema’s die in dit rapport aan de orde komen zijn onder andere de combinatie van arbeid en zorg, mantelzorg, maatschappelijke participatie en het gezinsleven. Ook wordt er stilgestaan bij verschillen tussen mensen in verschillende levensfasen.

Overige publicaties

Eerdere edities van de TBO-rapporten zijn o.a. Met het oog op de tijd (waarin over de dataverzameling in 2011 wordt gerapporteerd) en De tijd als spiegel (waarin over de dataverzameling in 2006 wordt gerapporteerd). Op de pagina “Hoe lang en hoe vaak” zijn oude gegevens te vinden over verplichtingen, persoonlijke tijd, vrije tijd en mobiliteit.

De tijdsbestedingsdata worden niet alleen voor deze rapporten gebruikt. Veel SCP-publicaties maken gebruik van het tijdsbestedingsonderzoek. Een overzicht van deze publicaties is hier te vinden. Het Sociaal en Cultureel Rapport van 2016 reflecteert daarnaast ook op de vraag hoe wij in de toekomst onze tijd organiseren en wat hiervan de gevolgen kunnen zijn voor de kwaliteit van leven.

Contact

Wilt u meer weten? Neem dan contact op met Anne Roeters.

Home / Onderzoek / Het Tijdsbestedingsonderzoek (TBO)

Menu