logo

Persbericht 'Vergrijzing, verpleging en verzorging'

15 december 2009

Uitgaven aan verpleging en verzorging blijven komende jaren stijgen, maar minder dan verwacht

Vergrijzing, verpleging, verzorging. Ramingen, profielen en scenario's 2005-2030.

  • De sector verpleging en verzorging bracht in 2005 bijna 10 miljard euro aan collectieve uitgaven (exclusief uitgaven voor pgb's en kapitaallasten) met zich mee, ofwel ruim de helft van de AWBZ uitgaven. Dit is ongeveer 2% van het BBP. Ongeveer 6% van de bevolking van 30 jaar en ouder maakte gebruik van deze zorg.

  • De uitgaven aan collectieve verpleging en verzorging zullen tussen 2005 en 2030 naar verwachting met 3,4 % per jaar stijgen. Dit is sneller dan de groei van het aantal gebruikers (1,2%) en een gevolg van stijgende prijzen en toenemende zorgbehoefte.

  • Het gebruik stijgt minder snel dan op basis van de vergrijzing kon worden verwacht, omdat de ouderen van de toekomst gezonder en hoger opgeleid zullen zijn dan de ouderen van nu.

  • Slechts een deel van de gebruikers kan ook geholpen worden met een andere vorm van zorg.

Dit zijn enkele conclusies uit de SCP-publicatie V ergrijzing, verpleging en verzorging die op dinsdag 15 december jl. is verschenen. In het rapport presenteren de onderzoekers dr. Isolde Woittiez,

dr. Evelien Eggink, dr. Jedid-Jah Jonker en dr. Klarita Sadiraj ramingen van het toekomstige gebruik van verpleging en verzorging. Verder gaan ze na welke factoren de toekomstige ontwikkelingen beïnvloeden. Het onderzoek is verricht op verzoek van het ministerie van VWS.


In 2005 maakte 6% van de bevolking van 30 jaar en ouder gebruik van collectieve verpleging en verzorging

De sector verpleging en verzorging is een belangrijk onderdeel van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ). Het omvat de thuiszorg en de verpleeg- en verzorgingshuizen. In 2005 waren er bijna 600.000 gebruikers van collectieve verpleging en verzorging, waarvan tweederde een vorm van thuiszorg ontving en een derde in een tehuis woonde. Dit is inclusief de huishoudelijke hulp, die toen nog onderdeel was van de AWBZ, maar thans gefinancierd wordt via de Wmo. Dit betekent dat ongeveer 6% van de bevolking van 30 jaar en ouder collectief gefinancierde verpleging en verzorging ontving. Bovendien waren er nog eens ruim 200.000 mensen die hulp van naasten of zelf betaalde hulp ontvingen.

De sector verpleging en verzorging omvatte in 2005 bijna 10 miljard euro aan collectieve uitgaven

In totaal bedroegen de collectieve uitgaven aan verpleging en verzorging in 2005 bijna 10 miljard euro (exclusief uitgaven voor persoonsgebonden budgetten en kapitaallasten). Dit betreft ruim de helft van de AWBZ uitgaven en ongeveer 2% van het Bruto Binnenlands Product (BBP). Met de huishoudelijke hulp (nu Wmo) was in 2005 ongeveer 1,2 miljard euro gemoeid, ofwel 12% van de uitgaven die in 2005 onder de AWBZ vielen.

Beleidsarme ramingen

In de ramingen gaan we uit van de situatie in 2005 en kijken we vooruit over de periode 2005-2030. In 2030 zal de vergrijzing haar hoogtepunt bereikt hebben. Onze ramingen zijn beleidsarm, dat wil zeggen dat er geen rekening wordt gehouden met veranderingen in het beleid, de technologie of de voorkeuren van gebruikers. Ook blijven trends als de extramuralisering, de toename van het gebruik van persoonsgebonden budgetten en van begeleiding buiten beschouwing.


Het gebruik groeit minder snel dan op basis van de vergrijzing kon worden verwacht

Het aantal gebruikers van de collectief gefinancierde verpleging en verzorging zal tussen 2005 en 2030 naar verwachting met gemiddeld 1,2% per jaar toenemen. Dit komt door de bevolkingsgroei (0,4% per jaar) en de toename van het aandeel ouderen in de bevolking (1,2% per jaar). Het stijgende opleidingsniveau en het feit dat de ouderen van de toekomst gezonder zijn dan de ouderen van nu, dempen de groei van het gebruik (-0,4% per jaar).

Uitgaven nemen toe door toenemend gebruik en prijsstijgingen

De uitgaven zullen naar verwachting toenemen met ongeveer 3,4% per jaar. Hiervan komt 1,2% voor rekening van het toenemend aantal gebruikers, 0,3% voor rekening van veranderingen in de gebruikte zorgvormen en 1,9% voor rekening van prijsstijgingen. Wanneer we uitgaan van de gebruikelijke groei van het Bruto Binnenlands Product (BBP) van 2% per jaar, zal het aandeel van de uitgaven aan de sector verpleging en verzorging in het BBP toenemen van ongeveer 2% in 2005 tot ongeveer 3% in 2030. De huidige crisis zal de groei van het BBP dempen waardoor het aandeel van de uitgaven aan deze sector wellicht nog wat hoger zal uitvallen.

Slechts 20% van de gebruikers kan overstappen naar andere zorgvorm

Wanneer de aangevraagde vorm van zorg niet beschikbaar is, heeft slechts 20% van de zorggebruikers de mogelijkheid om over te stappen naar een andere vorm van zorg. Deze gebruikers hebben kenmerken die veel voorkomen bij gebruikers van andere vormen van zorg. Dit overstappen naar een alternatieve vorm van zorg leidt overigens niet altijd tot een besparing, omdat sommige mensen een zwaardere en duurdere zorgvorm als alternatief hebben.

Vergrijzing is maar één van de oorzaken van kostenstijgingen in de zorg

Bij het voorkomen van kostenstijgingen in de zorg is de beheersing van de kostprijs minstens zo belangrijk als de beheersing van het volume. De kostprijsontwikkeling heeft echter ook te maken met moeilijk te kwantificeren ontwikkelingen als kwaliteitsverbetering en betere arbeidsomstandigheden (lagere werkdruk). Maatregelen om de uitgaven te beperken, zoals pakketmaatregelen of een strenger indicatiebeleid, kunnen onverwachte effecten hebben op het gebruik en de uitgaven. In sommige gevallen kan dan uitgeweken worden naar een andere vorm van zorg.


SCP-publicatie 2009/17, Vergrijzing, verpleging en verzorging. Ramingen, profielen en scenario's 2005-2030 , Isolde Woittiez, Evelien Eggink, Jedid-Jah Jonker en Klarita Sadiraj, Den Haag, Sociaal en Cultureel Planbureau, december 2009, ISBN 978 90 377 0422 8, prijs € 19,25.

Home / Publicaties / Alle publicaties / Publicaties 2009 / Vergrijzing, verpleging en verzorging / Persbericht 'Vergrijzing, verpleging en verzorging'

Menu