Middelbare scholieren met een zorgsituatie thuis scoren minder goed op levenstevredenheid, ervaren gezondheid, psychosomatische klachten en schooldruk. Het opgroeien met ziekte blijkt meer van invloed op de kwaliteit van leven van scholieren dan extra tijd besteden aan (huishoudelijke) taken. Voldoende steun van thuis, vrienden, klasgenoten en leraren kan de kwaliteit van leven van scholieren met een langdurig ziek gezinslid verbeteren. Dit blijkt uit de publicatie Bezorgd naar school, een onderzoek van het SCP en de Vrije Universiteit van Amsterdam.
Gezinslid met langdurige ziekte
Bij een gezinslid met een langdurige ziekte gaat het om een situatie die langer dan drie maanden duurt en waarbij sprake is van een lichamelijke of psychische aandoening. Te denken valt aan kanker, suikerziekte, hartziekten, depressie, verslaving, autisme of een verstandelijke beperking. In de helft van de gevallen betreft het een van de ouders, maar het kan ook om een broer of zus gaan of een ander familielid. De meerderheid heeft te maken met één zieke in het gezin (17%); een kleine groep (2%) woont samen met twee of meer zieke personen. Meisjes en jongeren uit eenouder- en stiefgezinnen en gezinnen met een lagere welvaart zeggen relatief vaak te maken te hebben met een zieke naaste.
Meer klachten
De meerderheid van de scholieren ervaart een goede of zelfs uitstekende gezondheid; scholieren met een ziek gezinslid rapporteren echter wel anderhalf keer zo vaak dat hun gezondheid slecht of redelijk is. Ook geven zij een lager cijfer voor hun leven; iets meer dan een 7, terwijl jongeren die geen ziek gezinslid hebben bijna een 8 scoren.
Psychosomatische klachten komen bij scholieren met een zorgsituatie thuis vaker voor. Een kwart van hen geeft aan bijna dagelijks lastig in slaap kunnen komen, een vijfde heeft last van vermoeidheid en een op de zes ervaart een gevoel van uitputting. Daarnaast ervaren scholieren met een zieke naaste naar verhouding een grote schooldruk, dat wil zeggen dat zij zich vaker onder druk voelen staan door het schoolwerk dat ze moeten doen. Scholieren met meerdere zieke gezinsleden zijn als kwetsbaar te beschouwen binnen de groep met een zorgsituatie thuis. Zij rapporteren twee keer zo vaak als degenen met één zieke naaste bijna dagelijks hoofdpijn te hebben en zich zenuwachtig te voelen.
Daarnaast vormen meisjes, oudere scholieren en scholieren die opgroeien in eenouder- en stiefgezinnen en gezinnen met een lage welvaart risicogroepen voor een lagere kwaliteit van leven, zowel onder scholieren in het algemeen als ook degenen met een langdurig ziek gezinslid.
Waarom dit onderzoek?
Auteurs
Simone de Roos, Ingrid van Tienen (VU), en Alice de Boer.