In mei 2020 brachten het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP), het Centraal Planbureau (CPB) en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) een gezamenlijk briefadvies aan het kabinet uit, met aandachtspunten voor het herstelbeleid na de eerste coronacrisisfase. Het advies benadrukt dat het herstelbeleid niet alleen gericht moet zijn op het bestrijden van de acute crisis en het stabiliseren van economie en gezondheid, maar een bredere focus moet hebben op wat voor mensen werkelijk van waarde is, samengevat als brede welvaart.
Dat betekent dat ook onderwijs, sociale gelijkheid, veiligheid, de toegankelijkheid van voorzieningen, de kwaliteit van de leefomgeving en andere niet-economische waarden expliciet onderdeel moeten zijn van het beleidskader. De planbureaus waarschuwen dat een te eenzijdige focus op traditionele economische indicatoren het herstelbeleid kan beperken en risico’s op andere maatschappelijke problemen kan negeren.
Samenhang
Zij pleiten voor benutting van kansen die tijdens de crisis zijn ontstaan - zoals schonere lucht, meer aandacht voor digitale innovatie en een herwaardering van publieke diensten - en voor beleid dat samenhang creëert tussen economische, sociale en ecologische doelen. Ook wijzen de bureaus erop dat bestaande kwetsbaarheden in de samenleving expliciet moeten worden ondervangen in herstelprogramma’s. Het accent ligt op integrale, samenhangende maatregelen die bijdragen aan langetermijndoelen voor welzijn, veerkracht en duurzame ontwikkeling.
Waarom dit onderzoek?
De coronacrisis heeft niet alleen een medische en economische schok veroorzaakt, maar raakt ook fundamentele onderdelen van het sociaal weefsel, van onderwijs tot mentale gezondheid. Het is urgent dat herstelbeleid deze brede maatschappelijke effecten niet negeert, omdat anders kwetsbaarheden worden verergerd en ongelijkheden groter worden.
Het advies biedt een kader om herstelmaatregelen te verbinden met wat mensen écht belangrijk vinden: niet alleen inkomen en gezondheid, maar ook sociale gelijkheid, leefomgeving, veiligheid en toegang tot voorzieningen. Dat maakt het relevant voor beleid dat niet alleen gericht is op ‘terug naar normaal’, maar op een veerkrachtige, duurzame samenleving.
Het briefadvies is een gezamenlijke expertanalyse van SCP, CPB en PBL, gebaseerd op bestaande kennis, data en inzichten over de effecten van de coronacrisis op economie, samenleving en leefomgeving. Het bundelt expertise vanuit brede welvaartsindicatoren en beleidsanalyses om richtinggevende aandachtspunten te formuleren voor kabinetsbeleid.