Op dit moment zijn er in Nederland tal van maatregelen ter bestrijding van de corona-epidemie van kracht. Deze maatregelen zijn erop gericht om de volksgezondheid te beschermen en het aantal sterfgevallen, besmettingen en bezette IC-bedden terug te brengen. De maatregelen zijn talrijk en raken (bijna) alle burgers in de samenleving. De gevolgen van de maatregelen beperken zich niet tot de volksgezondheid, maar spelen zich ook af op het terrein van de economie en het maatschappelijk leven. Het SCP heeft de maatregelen bij de aanpak van de Coronapandemie op de terreinen die het dichtst op ons werkveld staan, tegen het licht gehouden en op basis van bestaande kennis een eerste – zeer voorlopige – schets gemaakt van mogelijke maatschappelijk gevolgen.
Vanuit eigen SCP-onderzoek hebben we, aangevuld met literatuur van anderen, doordacht wat deze maatregelen kunnen betekenen in sociaal en cultureel opzicht voor werk, zorg, onderwijs, vrije tijd en asielzoekers. We hebben, op basis van bestaande kennis, geredeneerd vanuit een zogenoemd ‘nul-scenario’, dat wil zeggen welke gevolgen wij mogelijk voorzien van de maatregelen ten opzichte van de situatie waarin er geen sprake was van de maatregelen en niet van het uitbreken van het coronavirus.
Het huidige beleidssignalement is een momentopname. De maatregelen zijn aan verandering onderhevig en datzelfde geldt voor de mogelijke maatschappelijke gevolgen die ermee samenhangen. In het algemeen geldt dat de gevolgen veel groter zullen zijn naarmate de crisis en de maatregelen langer duren. Ook zal de beschikbare wetenschappelijke kennis over de mogelijke gevolgen veranderen, evenals de vragen die beleid, politiek en samenleving zichzelf stellen.
Waarom dit onderzoek?
De gevolgen van de maatregelen rond het coronavirus beperken zich niet tot de volksgezondheid, maar spelen zich ook af op het terrein van de economie en het maatschappelijk leven. De roep om kennis over deze mogelijke brede maatschappelijke gevolgen klinkt steeds luider in het publieke, politieke en beleidsmatige debat.
De gevolgen van de maatregelen rond het coronavirus beperken zich niet tot de volksgezondheid, maar spelen zich ook af op het terrein van de economie en het maatschappelijk leven. Met dit beleidssignalement hebben wij vanuit onze taakopvattingeen eerste aanzet gedaan om vanuit bestaand onderzoek te beschrijven welke maatschappelijke gevolgen we zien optreden en verwachten naar aanleiding van de coronamaatregelen van de overheid.
Deze eerste reflecties en doordenkingen zijn gebaseerd op eerder verricht SCP-onderzoek, daar waar mogelijk aangevuld met beschikbare kennis uit de literatuur. Ze zijn verricht in de week van 21 april 2020, toen de maatregelen die op 6 april 2020 werden afgekondigd van kracht waren en de nieuwe maatregelen tot 20 mei 2020 bekend waren gemaakt, met het oog op het informeren van het maatschappelijke, beleidsmatige en politieke debat over de maatregelen.
Auteurs
Andries van den Broek, Freek Bucx, Lex Herweijer, Mirjam de Klerk, Mariska Kromhout, Lisette Kuyper, Ralf Maslowski, Emily Miltenburg, Martin Olsthoorn, Inger Plaisier, Simone de Roos, Monique Turkenburg en Ria Vogels.