Hoe ziet de leefsituatie eruit van gezinnen die gebruikmaken van jeugdzorg? Uit het SCP-onderzoek blijkt dat een op de vijf gezinnen die gebruik maken van jeugdzorg, ook gebruik maken van andere voorzieningen, de WMO of de Participatiewet. De kwaliteit van leven in deze gezinnen is beduidend lager dan in overige gezinnen.
Door de focus op de stapeling van voorzieningen, staat in deze rapportage niet de jongere zelf centraal, maar het huishouden waar hij of zij deel van uitmaakt.
Uit het onderzoek blijkt dat ouders in multigebruikhuishoudens vaak minder hulpbronnen hebben, zoals een goede opleiding, werk en inkomen en een goede gezondheid, dan ouders in gezinnen waarin alleen gebruik gemaakt wordt van jeugdzorg. Vooral de huishoudens die naast jeugdzorg ook gebruik maken van een voorziening uit de Participatiewet (meestal is dit bijstand) springen er in negatieve zin uit. Zij rapporteren de meeste problemen en vormen een extra kwetsbare groep.
Ouders uit deze groep multigebruikhuishoudens scoren slecht op aspecten als tevredenheid met het leven, sociale contacten, dagelijkse bezigheden en eenzaamheid. Ze stuiten vaker op problemen met bijvoorbeeld financiën, het zelfstandig voeren van een huishouden of opvoeding, maar kunnen ook worstelen met problemen als laaggeletterdheid of een ontbrekend sociaal netwerk.
Waarom dit onderzoek?
In de maatschappij is er sprake van een toename van gezinnen die gebruikmaken van jeugdzorg én andere voorzieningen zoals de Participatiewet of Wmo 2015. Deze multigebruikhuishoudens kampen met een hoge draaglast, lage draagkracht en een lagere kwaliteit van leven. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor deze groep, waardoor inzicht in hun leefsituatie essentieel is om passende ondersteuning te bieden en verdere problemen te voorkomen.
De multigebruikhuishoudens vormen voor gemeenten een groep waarvoor specifieke aandacht nodig is om te voorkomen dat problemen binnen deze gezinnen verder escaleren. De verwachting is dat door de coronacrisis - en als gevolg de toenemende werkloosheid - het gebruik van bijstand toe zal nemen, waardoor er nieuwe multigebruikhuishoudens bij zullen komen.
Integrale aanpak
Een kans bij de hulp aan deze huishoudens kan zijn dat juist hier een integrale aanpak mogelijk is, omdat het multigebruik betrekking heeft op voorzieningen die allemaal onder de verantwoordelijkheid van gemeenten vallen.
Het onderzoek is uitgevoerd op basis van bestaande registratiegegevens van het CBS en enquêtes onder ouders (Sociaal Domein Index). Verschillende databestanden zijn gekoppeld om inzicht te krijgen in het gebruik van jeugdzorg en andere voorzieningen binnen het sociaal domein. De analyse richt zich op verschillen tussen groepen gezinnen en hun kwaliteit van leven, hulpbronnen en problematische situaties.
