In het tussenrapport Op weg naar een nieuwe armoedegrens beschrijven het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) en het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) hun gezamenlijke inspanningen om te komen tot een uniforme, geïntegreerde armoedegrens voor Nederland. Aanleiding is de wens om te stoppen met verschillende, afzonderlijke definities van armoede, en in plaats daarvan één centrale maatstaf te gebruiken voor beleid en samenleving. Zo kan armoede eenduidig worden gemeten en aangepakt.
Het fundament van de nieuwe armoedegrens is gebaseerd op het minimale budget dat nodig is om fatsoenlijk mee te doen in de samenleving, berekend via herziene minimumvoorbeeldbegrotingen van het Nibud, waarop ook het SCP reflecties en toetsingen uitvoert. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar het besteedbaar inkomen, maar ook naar de vermogenspositie van huishoudens en hun daadwerkelijke uitgaven aan wonen, energie en zorg.
Update armoedecijfers
Het rapport beschrijft de stappen tot nu toe - waaronder toetsing van conceptbegrotingen met focusgroepen - en de geplande vervolgstappen richting een eindrapport in 2024, dat armoede breed moet plaatsen binnen sociale uitsluiting, kansenongelijkheid en sociale onzekerheid. Bovendien voorziet het rapport een update van armoedecijfers volgens het bestaande SCP-criterium Niet veel maar toereikend.
Robuuste definitie
De samenwerking tussen CBS, Nibud en SCP moet leiden tot een robuuste armoededefinitie die zowel statistisch als maatschappelijk draagvlak heeft, en die instrumenteel kan zijn voor effectief beleid tegen armoede en sociale uitsluiting.
Waarom dit onderzoek?
Armoede raakt direct de levens van tienduizenden mensen in Nederland; het is niet alleen een kwestie van onvoldoende inkomen, maar heeft brede sociale gevolgen. Traditionele armoededefinities versplinterden de meetmethoden, waardoor beleidsmakers en maatschappelijke organisaties niet eenduidig konden vaststellen wie arm is en welke groepen het hardst getroffen worden. Dit gebrek aan een uniforme maatstaf belemmert effectieve aanpak en gerichte interventies. Met één nieuwe armoedegrens willen CBS, SCP en Nibud dit probleem ondervangen
Armoede is in Nederland nog altijd een wezenlijk probleem, dat tot maatschappelijk ongenoegen en ongelijkheid leidt. Een uniforme armoedegrens helpt beleidsmakers, onderzoekers en maatschappelijke organisaties om heldere, vergelijkbare en valide cijfers te hebben, cruciaal voor het formuleren van beleid, het monitoren van trends en het evalueren van effecten van sociale voorzieningen. Bovendien draagt een sociale maatstaf die rekening houdt met werkelijke uitgaven en vermogens bij aan een beter begrip van wat armoede betekent.
Het tussenrapport is een gezamenlijk product van CBS, Nibud en SCP. De nieuwe armoedegrens is gebaseerd op Nibud’s herziene minimumvoorbeeldbegrotingen en getoetst door het SCP, onder meer via focusgroepen. Het CBS levert statistische informatie en zal onderzoeken welke uitgaven huishoudens daadwerkelijk noodzakelijk achten. Bovendien bevat het rapport een update van armoedecijfers volgens SCP’s bestaande criterium. Het geheel is opgesteld in samenwerking met de Commissie Sociaal Minimum, die aan de Tweede Kamer adviseert over bestaansminimumnormen.
- Budgetonderzoek (CBS)
- Woononderzoek Nederland (CBS)
- CBS Statline
Auteurs
SCP: Benedikt Goderis, Stella Hoff, Sander Muns, Simon Tunderman
CBS: Ferdy Otten, Marion van den Brakel, Kai Gidding, Eveline Vandewal, Reinder Lok
Nibud: Jasja Bos, Marcel Warnaar, Guus Wieman