Nederland is in korte tijd sterk veranderd als het gaat om religie en levensbeschouwing. Steeds minder mensen zijn lid van een kerk of moskee, terwijl de diversiteit aan overtuigingen juist toeneemt. Dit onderzoek laat zien hoe religie, zingeving en niet-religieuze overtuigingen vandaag de dag een plek krijgen in het dagelijks leven en wat dat betekent voor het samenleven in een pluriforme samenleving.
Minder religieuze binding, meer diversiteit
Het aandeel mensen dat zich rekent tot een kerk of moskee neemt af. Tegelijkertijd groeit de groep die zich niet religieus noemt, maar wél waarde hecht aan zingeving, spiritualiteit of morele overtuigingen. Religie verdwijnt dus niet, maar verandert van vorm.
Nieuwe verhoudingen in de samenleving
Door ontkerkelijking en religieuze diversiteit veranderen de verhoudingen tussen groepen. Religie speelt een minder vanzelfsprekende rol in publieke instellingen, maar blijft voor sommige groepen belangrijk voor identiteit, gemeenschapsvorming en sociale steun.
Zingeving buiten religieuze instituties
Veel mensen zoeken betekenis en houvast buiten traditionele religies, bijvoorbeeld in persoonlijke waarden, natuur, relaties of maatschappelijke betrokkenheid. Deze vormen van zingeving zijn minder zichtbaar, maar wel wijdverbreid.
Waarom dit onderzoek?
De afname van kerk- en moskeelidmaatschap roept vragen op over samenleven, sociale samenhang en wederzijds begrip. Beleidsmakers, professionals en maatschappelijke organisaties hebben behoefte aan actuele kennis over hoe religie en zingeving zich ontwikkelen in Nederland.
Inzicht in religieuze en niet-religieuze overtuigingen helpt bij het vormgeven van beleid op terreinen als onderwijs, zorg, integratie en burgerschap. Dit onderzoek laat zien waar verschillen en overeenkomsten liggen en hoe deze doorwerken in het dagelijks leven.
Het SCP combineerde gegevens uit meerdere grootschalige enquêtes en langlopende onderzoeken. Daardoor ontstaat een breed en betrouwbaar beeld van religie, zingeving en levensbeschouwing in Nederland, én van de veranderingen daarin over de tijd.
- Geloof en Zingeving (GeZ)
- Culturele veranderingen in Nederland (CV)
- LISS panel (CentERdata)
- God in Nederland (KRO)
- European Social Survey (Europese Commissie/European Science Foundation)
- European Values Study (EVS)
- International Social Survey Programme (VU Amsterdam)
Auteurs
Joep de Hart, Pepijn van Houwelingen, Willem Huijnk
