De overheid maakt financiële keuzes over bijvoorbeeld asiel en migratie, wonen, klimaat en de zorg. Waar gaat meer of juist minder geld naartoe? In dit rapport schetsen we hoe het gaat met de Nederlandse samenleving, hoe het gaat tussen mensen en en hoe mensen naar de overheid en de politiek kijken.
Dit rapport geeft inzicht in de gevolgen van politieke keuzes rond vier grote uitdagingen waar we in Nederland voor staan: duurzaamheid, asiel en migratie, zorg en bestaanszekerheid. Hoe pakken deze keuzes uit voor Nederlanders, afhankelijk van hun persoonlijke situatie?
Weinig vertrouwen in de overheid
Politieke keuzes kunnen ervoor zorgen dat ondergrenzen gaan verschuiven. Bijvoorbeeld als de overheid vanwege de hoge kosten en personeelstekorten minder zorg en ondersteuning kan leveren.
Politieke keuzes hebben ook invloed op de solidariteit. Zeker als mensen veel meer moeten gaan betalen voor collectieve voorzieningen zoals sociale zekerheid en zorg. Dat kan ook het gevoel geven dat mensen zich niet gehoord door ‘Den Haag’ voelen. Ongenoegen door ervaren miskenning van hun situatie en een onrechtvaardige verdeling van lasten en lusten zijn namelijk vaak redenen voor het lage vertrouwen dat veel mensen in de overheid hebben.
Waarom dit onderzoek
Nederland staat voor grote uitdagingen, die vragen om scherpe keuzes van het nieuwe kabinet. Bij die keuzes is het van belang te kijken naar de economische, ecologische en sociaal-maatschappelijke consequenties voor het leven van mensen en voor de samenleving als geheel. Hierbij is een visie op de langere termijn nodig. Zo’n visie dient als kompas om te kunnen anticiperen en reageren op ontwikkelingen. Het zorgt er ook voor dat burgers beter begrijpen waarom er soms lastige keuzes worden gemaakt.
Als het kabinet in de besluitvorming rond de Voorjaarsnota niet genoeg rekening houdt met de grote verschillen tussen groepen in de samenleving, kan dit het vertrouwen in de overheid verder onder druk zetten en heeft de kwaliteit van de samenleving uiteindelijk te lijden. Het is volgens het SCP dan ook belangrijk om rekening te houden met:
- een eerlijke verdeling lusten en lasten bij verduurzamingstransitie
- een gedeelde visie op asiel en migratie
- mensen met weinig hulpbronnen en het bewaken van solidariteit
- betrokkenheid bij bestaanszekerheidstelsel
Om beter zicht te krijgen op hoe politieke keuzes doorwerken op de kwaliteit van de samenleving werd een verdiepende analyse uitgevoerd naar verschillen in politiek vertrouwen en wat dit betekent voor hoe verschillende groepen burgers het functioneren van de overheid beoordelen.
Auteurs
Lotte Vermeij, Yvonne de Kluizenaar, Mark Reijnders en Marcel Coenders
