Het lukt gemeenten niet altijd om alle mensen die dat nodig hebben en daarvoor in aanmerking komen tijdig met passende ondersteuning te bereiken. Wanneer mensen niet de ondersteuning krijgen die zij wel nodig hebben, kunnen hun problemen verergeren. Hierdoor is uiteindelijk duurdere en complexere hulp nodig. Bovendien kan dit hun vertrouwen in de overheid beschadigen.
Het SCP onderzocht wat de oorzaken zijn en wat gemeenten en dienstverleners kunnen doen om dit te verbeteren.
Hier vindt u twee publicaties en een verslag van het symposium voor gemeenten.
Studie: Zien, luisteren en helpen; Wat gemeenten kunnen doen voor een beter bereik in het sociaal domein
Waarom bereiken gemeenten en dienstverleners niet alle inwoners die in aanmerking komen voor ondersteuning in het sociaal domein, en wat kunnen zij doen om het bereik van hun ondersteuning te verbeteren? Het SCP geeft met dit onderzoek antwoord op deze onderzoeksvraag.
Studie: Gezien, gehoord en geholpen willen worden; Ervaringsverhalen uit het sociaal domein over gemiste ondersteuning
In deze bundel staan vijftien ervaringsverhalen van mensen die moeite hadden om passende ondersteuning uit het sociaal domein bij hun problemen te vinden. Alle mensen die aan het woord komen, hebben een bijzonder verhaal en ervaren complexe problemen. Ze hadden een door een crisissituatie een dringende hulp- en zorgvraag maar kregen onvoldoende, niet passende of te laat hulp.
Terugblik symposium: Zien, luisteren en helpen in het sociaal domein: wat vraagt dit van gemeenten?
Na de presentatie van het SCP-onderzoek onderzoek gingen de aanwezige wethouders, beleidsmakers, ervaringsdeskundigen en uitvoerend professionals in creatieve ontwerpsessies met elkaar in gesprek over mogelijke oplossingsrichtingen. Met als doel elkaar te inspireren en samen te komen tot voorstellen om inwoners die zorg en ondersteuning nodig hebben beter te bereiken. Oplossingen die werden benoemd zijn onder meer: burgers actief benaderen, luisteren naar behoeften en het beter laten samenwerken van formele en informele netwerken.
Waarom dit onderzoek?
Als gemeenten er niet in slagen om inwoners die hulp en ondersteuning nodig hebben te bereiken, kunnen de problemen van mensen verergeren, bijvoorbeeld bij schulden- of drugsproblematiek. Dit heeft niet alleen gevolgen voor de betrokkenen zelf, maar ook voor hun directe omgeving. Ook draagt dat bij aan wantrouwen tussen burger en overheid.
Het doel van deze twee deelonderzoeken en het symposium samen is om beleidsmakers en dienstverleners meer inzicht te bieden in de doorwerking van beleid, het effect van handelen in de uitvoering op de mensen die zij willen bereiken. De ervaringsverhalen laten zien dat mensen complex zijn en niet altijd in goedbedoelde systemen passen.
Het onderzoek biedt handelingsperspectieven aan de hand van vier thema’s namelijk: 1) een perspectiefwisseling van (niet-)gebruik naar bereik, 2) het belang van een onderbouwd landelijk beleidskader over bereik, 3) de ontwikkeling van een lokale visie op bereik in de dienstverlening, en 4) kennisuitwisseling tussen beleid, hulpverlening en ervaringskennis.
Gemeenten, beleidsmakers en hulpverleners kunnen hun beleid en werkwijze in het sociaal domein hiermee verbeteren.
Het onderzoek maakt gebruik van de oral history-methode: open, diepgaande interviews waarin deelnemers hun ervaringen en beleving rondom het zoeken naar ondersteuning in het sociaal domein vertellen. De verhalen zijn geanalyseerd om rode draden en inzichten te destilleren.
Deelnemers zijn vijftien mensen (negen vrouwen, zes mannen) van verschillende leeftijden (jongvolwassenen tot 80-plus), met diverse gezinsvormen en culturele achtergronden, uit verschillende gemeenten. De focus lag op twee groepen: jongvolwassenen die vastlopen bij het opbouwen van een zelfstandig leven, en mensen die door ingrijpende gebeurtenissen (zoals ziekte, verlies, uithuiszetting) problemen kregen en moeite hadden om passende hulp te vinden.
Studie: Zien, luisteren en helpen; Wat gemeenten kunnen doen voor een beter bereik in het sociaal domein
Dit kwalitatieve onderzoek heeft plaatsgevonden in drie (anoniem gebleven) gemeenten die van elkaar verschillen wat betreft hun grootte en ligging in ons land.
Deze drie gemeenten geven een inkijk in het brede palet aan uitdagingen waar gemeenten voor staan en de keuzes die gemeenten zoal maken voor de inrichting van het sociaal domein. In deze gemeenten zijn interviews gehouden met beleidsmakers en hulpverleners in het sociaal domein over hun inspanningen en ervaringen met het bereiken van inwoners. Daarnaast zijn werkbezoeken afgelegd, beleidsstukken bestudeerd en externe experts geraadpleegd.
