Hoe denken Nederlanders over het land, de economie en de politiek? Waarover maken ze zich zorgen en wat gaat er goed? Dat is de centrale vraag in deze publicaties van het Continu Onderzoek Burgerperspectieven (COB) in 2021.
De maatschappelijke thema’s die volgens Nederlanders de komende periode centraal moeten staan, zijn coronabestrijding en vaccinaties, wonen, het aanpakken van klimaatverandering, gezondheidszorg en het onderwijs. Nederlanders zien het als een gezamenlijke verantwoordelijkheid van burgers, bedrijfsleven en de overheid om die problemen aan te pakken, waarbij men vooral hoge verwachtingen van de overheid heeft. Vergeleken met het najaar van 2020 daalde het politiek vertrouwen sterk.
Grote maatschappelijke uitdagingen
Nederlanders vinden waarden zoals tolerantie, respect voor verschillen en saamhorigheid heel belangrijk. Ook in een periode van grote maatschappelijke uitdagingen. Over samenleven in de buurt zijn mensen positiever dan over samenleven in Nederland: samenleven in de buurt krijg als rapportcijfer een ruime zeven, samenleven in Nederland een zesje. Over Nederland als geheel maken mensen zich zorgen, volgens 65% gaat het de verkeerde kant op met Nederland. Het vertrouwen in de politiek bleef laag en burgers maken zich ook zorgen over onder andere corona, stijgende prijzen, de woningmarkt en een steeds groter wordende kloof tussen groepen in de maatschappij.
Waarom dit onderzoek?
Met het Continu Onderzoek Burgerperspectieven (COB) volgt en duidt het SCP ontwikkelingen in de Nederlandse publieke opinie. Het SCP onderzoekt hoe burgers vinden dat het gaat met Nederland, hoe ze aankijken tegen maatschappelijke en politieke kwesties en waarover ze zich zorgen maken. Het COB besteedt niet alleen aandacht aan wat mensen vinden, maar vooral ook aan de vraag waarom mensen iets vinden.
Coronacrisis
Nederland zit in een overgangsfase in de coronacrisis, waarin het coronavirus meer onder controle komt, meer mensen gevaccineerd zijn en coronamaatregelen verder worden versoepeld. De coronacrisis vormt nog steeds in sterke mate de publieke opinie, maar Nederlanders maken zich wel minder zorgen over het coronavirus.
Saamhorigheid en tolerantie
SCP-onderzoek laat al jaren zien dat veel mensen zich zorgen maken over hoe we met elkaar samenleven in Nederland. Achter deze zorgen gaat een sterk verlangen naar saamhorigheid en goed samenleven schuil. Veel Nederlanders vinden dat het door elkaar wonen van verschillende bevolkingsgroepen het samenleven minder prettig maakt. Specifiek het samenleven met mensen met psychische problematiek en met groepen met verschillende migratieachtergronden vinden Nederlanders lastig.
Het herstellen van vertrouwen tussen de overheid en burgers is één van de adviezen van burgers voor een nieuw kabinet. Mensen zeggen dat ze meer eerlijkheid en openheid willen en een stabiele regering die problemen aanpakt en naar mensen luistert.
Zelfredzaamheid en een zorgzame samenleving
Het SCP evalueerde de afgelopen jaren grote stelselwijzigingen waaruit blijkt dat regelgeving te complex is en de verwachtingen die de overheid heeft van de zelfredzaamheid van burgers en de zorgzame samenleving niet altijd realistisch zijn. Bij het opstellen van een nieuw regeerakkoord is het belangrijk om ook deze opvattingen over en ervaringen met de participatiesamenleving van de afgelopen jaren mee te nemen.
Laag rapportcijfer voor de regering
Corona was in 2021 één van de zorgen, al waren de meningen verdeeld over het al dan niet verplicht vaccineren en vrijheidsbeperkingen. De lange formatie werd het meest genoemd als reden voor het lage rapportcijfer voor de regering. Mensen verweten het kabinet gebrek aan daadkracht in tijden van grote uitdagingen, zoals de coronacrisis, de stijgende kosten van het levensonderhoud, immigratie, de manier van samenleven en de situatie op de woningmarkt.
Het COB is een combinatie van kwantitatief en kwalitatief opinieonderzoek. Voor het COB maken we gebruik van de SCP-brede enquête Nederland in Beeld (NIB), waarin we met gesloten en open vragen de publieke opinie het hele jaar volgen.
