In 2022 publiceerde het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) twee samenhangende rapporten die een momentopname geven van zowel hoe Nederlanders denken over seksuele en genderdiversiteit als hoe het dagelijks leven eruitziet voor LHBT-personen in Nederland. Het eerste rapport laat zien dat Nederlanders de afgelopen vijftien jaar over het algemeen positiever zijn gaan denken over homo- en biseksualiteit, vooral vergeleken met andere Europese landen; alleen IJslanders staan er nog iets positiever in.
Deze toegenomen acceptatie kent echter duidelijke grenzen: publieke intimiteit tussen gelijkgeslachtelijke paren blijft voor velen gevoelig en de acceptatie van transgender personen en bredere genderdiversiteit blijft achter bij die van homo- en biseksuele personen. De positieve trend lijkt de laatste jaren te zijn gestagneerd, wat vragen oproept over hoe diep die maatschappelijke verandering is geworteld.
Nog altijd onveiliger
Het tweede deel, de LHBT-monitor 2022, richt zich op de leefsituatie van lesbische, homoseksuele, biseksuele en transgender mensen. Daaruit blijkt dat LHBT-personen zich gemiddeld nog altijd onveiliger voelen dan heteroseksuelen en vaker slachtoffer zijn van (seksueel) geweld en respectloos gedrag. Tussen 2012 en 2019 verbeterde de veiligheid voor lesbische en homoseksuele personen, maar die trend lijkt recent niet doorgezet en geldt niet voor biseksuele mensen, met name biseksuele vrouwen die disproportioneel vaak seksueel geweld meemaken.
Significante verschillen
Op terreinen als werk, wonen en vrijetijdsbesteding vertonen LHBT-personen vergelijkbare objectieve posities als heteroseksuelen, en lesbische en homoseksuele Nederlanders rapporteren evenveel psychisch welzijn. Toch blijft de dagelijkse praktijk gekenmerkt door onveiligheidsgevoelens en minder sociale hulpbronnen, wat wijst op aanhoudende maatschappelijke uitdagingen voor volledige inclusie. Deze bevindingen onderstrepen dat ondanks groeiende algemene tolerantie, significante verschillen in ervaring en acceptatie blijven bestaan, met implicaties voor beleid gericht op emancipatie en veiligheid.
Waarom dit onderzoek?
De monitor laat zien dat formele acceptatie van LHBT-personen niet automatisch betekent dat zij zich ook veilig en gelijkwaardig voelen in het dagelijks leven. Terwijl Nederland internationaal vaak als tolerant wordt gezien, ervaren veel LHBT-personen nog steeds discriminatie, onveiligheid en geweld. Dat geldt in het bijzonder voor transgender en biseksuele mensen. De stagnatie in acceptatie en veiligheid wijst erop dat verworvenheden kwetsbaar zijn en onder druk kunnen komen te staan.
De monitor biedt inzicht in waar acceptatie ophoudt en uitsluiting begint. Het maakt duidelijk dat verschillen in opvattingen samenhangen met leeftijd, opleiding, religie en land van herkomst, en dat niet iedereen evenveel profiteert van maatschappelijke vooruitgang. Deze kennis is essentieel voor beleidsmakers, onderwijsinstellingen en maatschappelijke organisaties die werken aan inclusie, gelijke rechten en sociale veiligheid.
Het onderzoek is uitgevoerd op basis van grootschalige enquêtes onder de Nederlandse bevolking en onder LHBT-personen zelf. Daarbij zijn zowel nationale als Europese vergelijkingen gemaakt. De LHBT-monitor combineert surveydata over veiligheid, welzijn en levensomstandigheden met trends over meerdere jaren, terwijl het vergelijkende rapport Europese opinieonderzoeken analyseert om Nederlandse opvattingen in internationaal perspectief te plaatsen.
-
Culturele veranderingen in Nederland (CV)
-
SCP Leefsituatie-index (SLI)
-
Gezondheidsenquête (CBS)
-
Prevalentiemonitor Huiselijk Geweld en Seksueel Geweld (WODC/CBS)
-
Veiligheidsmonitor (ministerie van Veiligheid en Justitie (V&J) en het CBS)
-
Stelsel van sociaal-statistische bestanden (CBS)
-
Diverse CBS registraties: basisregistratie personen, Integraal Huishoudinkomen, Opleidingsniveaubestand, Polisadministratie
Auteurs
Willem Huijnk, Roxy Damen en Lonneke van Kampen
Gerelateerde publicaties
Mensbeelden
Lees verderWat ons verbindt
Lees verderSamenleven in beweging