Mensbeelden en beleid

Veel beleid loopt vast op de kloof tussen hoe de overheid dénkt dat mensen zich gedragen en hoe zij zich in werkelijkheid gedragen. In een samenleving met groeiende ongelijkheid, afnemend vertrouwen in instituties en complexe opgaven als zorg, participatie en duurzaamheid kan beleid dat uitgaat van een te eenzijdig mensbeeld mensen onbedoeld uitsluiten of overvragen. Juist kwetsbare groepen betalen daar vaak de prijs voor. Door deze impliciete aannames zichtbaar te maken, raakt het onderzoek aan de kern van actuele maatschappelijke spanningen tussen overheid en burger.

Goed beleid draait niet alleen om instrumenten en doelen, maar ook om de manier waarop de overheid naar mensen kijkt. Door mensbeelden expliciet te maken, ontstaat ruimte voor beleid dat realistischer, inclusiever en effectiever is. Dat is van belang voor uiteenlopende beleidsterreinen, van sport en gezondheid tot onderwijs en arbeidsmarkt. Het onderzoek biedt beleidsmakers, politici en uitvoerders een denkkader om beleid te toetsen op aannames over burgers, en zo beter aan te sluiten bij de diversiteit van de samenleving.

Het SCP combineerde theoretische analyse met empirisch onderzoek. In essays en rapporten werden bestaande wetenschappelijke inzichten over mensbeelden verbonden met documentanalyse, beleidsstudies en casusonderzoek. Concrete beleidsdossiers, zoals sport- en beweegbeleid, Leven Lang Ontwikkelen en de covid-vaccinatiestrategie, werden onderzocht aan de hand van beleidsdocumenten, interviews en publieksonderzoek. Zo maakte het SCP zichtbaar welke mensbeelden dominant zijn, welke er ontbreken en welke gevolgen dat heeft voor de werking van beleid in de praktijk.