Deze kennisnotitie van het Sociaal en Cultureel Planbureau laat zien hoe nauw armoede en problematische schulden in Nederland met elkaar verweven zijn, maar ook dat die relatie minder eenduidig is dan vaak wordt gedacht. Op basis van gegevens uit 2021 schetst het SCP een beeld van huishoudens die te maken hebben met financiële kwetsbaarheid, waarbij (gebrek aan) inkomen en schulden elkaar regelmatig versterken
Niet elke sportorganisatie levert dezelfde sociale waarde
Uit de analyse blijkt dat een relatief kleine groep Nederlanders (ongeveer 1,4 procent) niet alleen onder de armoedegrens leeft, maar ook problematische schulden heeft. Toch is de overlap aanzienlijk: ongeveer een kwart van de mensen in armoede kampt ook met schulden die zij niet meer zelfstandig kunnen aflossen. Daaruit blijkt dat armoede en schulden vaak samen voorkomen, al is dat lang niet altijd het geval.
Negatieve spiraal
De notitie maakt inzichtelijk hoe die samenhang kan ontstaan. Een laag inkomen vergroot het risico op betalingsachterstanden, terwijl schulden op hun beurt de financiële ruimte verder onder druk zetten. Tegelijkertijd kunnen beide problemen voortkomen uit dezelfde ingrijpende gebeurtenissen, zoals een scheiding, ziekte of verlies van werk. Zulke situaties zorgen niet alleen voor directe inkomensdaling, maar ook voor langdurige stress en onzekerheid, waardoor mensen sneller in een negatieve spiraal belanden.
Integrale aanpak belangrijk
Opvallend is dat het verband vooral zichtbaar is op groepsniveau. Groepen met meer armoede kennen gemiddeld ook meer problematische schulden, maar op individueel niveau lopen de oorzaken en gevolgen uiteen. Sommige mensen weten ondanks schulden boven de armoedegrens te blijven, terwijl anderen met een laag inkomen schulden weten te vermijden. Volgens het SCP onderstreept dit alles het belang van een integrale aanpak. Wie armoede of schulden los van elkaar benadert, mist een belangrijk deel van de werkelijkheid waarin deze problemen elkaar vaak versterken.