Nederland wordt steeds diverser. Tegelijkertijd bestaan er zorgen over sociale samenhang, polarisatie en onderlinge verbondenheid. In beleid wordt diversiteit vaak gezien als een risico voor sociale cohesie. Maar wat laat wetenschappelijk onderzoek in Nederland daadwerkelijk zien? In Samen verschillend brengt het SCP in kaart hoe diversiteit samenhangt met sociale cohesie in drie belangrijke levensdomeinen: de buurt, het onderwijs en het werk.
Diversiteit zet samenleven soms onder druk, maar niet automatisch
In buurten, scholen en op het werk kan diversiteit gepaard gaan met spanningen of minder verbondenheid. Dat geldt vooral wanneer verschillen samenvallen met sociaal-economische achterstanden, statusongelijkheid of een gebrek aan stabiele sociale relaties. Diversiteit op zichzelf verklaart deze uitkomsten echter maar deels.
Context en randvoorwaarden zijn doorslaggevend
Of diversiteit leidt tot meer of minder sociale cohesie hangt sterk af van de omstandigheden. Gelijke kansen, een inclusieve cultuur, institutionele steun en aandacht voor gedeelde belangen blijken cruciale voorwaarden voor positieve contacten en verbondenheid.
Contact werkt niet vanzelf
Meer contact tussen groepen leidt niet automatisch tot meer begrip. Positieve effecten treden vooral op wanneer contact plaatsvindt onder gelijkwaardige omstandigheden en structureel wordt ondersteund. Zonder die randvoorwaarden kunnen contacten juist spanningen versterken.
Waarom dit onderzoek?
Auteurs
Mérove Gijsberts, Wil Portegijs, Erik de Bakker, Maroesjka Versantvoort en Joris Broere.
Gerelateerde publicaties
Continue Onderzoek Burgerperspectieven (COB)
Samenleven in de toekomst
Lees verderDe sociale staat van Nederland (2020)