In 2025 en 2026 onderzoekt het SCP met de survey Samenleven in Nederland hoe het gaat met het samenleven in diversiteit. Hierbij staat het samenlevingsperspectief centraal. Anno 2025 bestaat de Nederlandse samenleving uit mensen met uiteenlopende kenmerken, waarden, overtuigingen, achtergronden en belangen. Hoe leven zij samen in Nederland? Wat maakt dat zij – met al die verschillen – toch gewoon samenleven?
In een samenleving waarin mensen zich met elkaar verbonden voelen en actief meedoen, kun je gezamenlijke doelen realiseren. Dit is niet alleen nodig voor een sterke verzorgingsstaat of een veilige omgeving om in te wonen, werken en leren. Met elkaar kunnen samenleven is ook een voorwaarde voor het aanpakken van grote maatschappelijke vraagstukken en de weerbaarheid voor maatschappelijke crises. Veel mensen in ons land hebben het gevoel dat de samenleving verhardt, omgangsvormen verslechteren en dat de toenemende diversiteit het samenleven onder druk zet. Ze maken zich zorgen over het samenleven in Nederland.
Waarom dit onderzoek?
De samenleving verandert. Eén van de ontwikkelingen die daarvoor heeft gezorgd is migratie. Door migratie is de samenstelling van de Nederlandse bevolking naar herkomst diverser geworden. Dit heeft geleid tot nieuwe culturele en sociale dynamieken binnen gemeenschappen. Maar niet alleen migratie zorgde voor een verandering in de sociale structuren. Ook globalisering, de toename van digitale technologieën, individualisering en secularisering hebben onze samenleving veranderd. En dat zorgt ervoor dat de manier waarop we met elkaar omgaan belangrijker wordt.
Het vertrouwen dat mensen hebben in elkaar en in instituties is stabiel, maar niet vanzelfsprekend. Bovendien gaan achter het stabiele gemiddelde grote verschillen tussen groepen mensen schuil. Een welvarende, veilige en weerbare maatschappij is waarschijnlijker als veel mensen meedoen in de samenleving en zich hier ook onderdeel van voelen. Fijn samenleven gebeurt als mensen over het algemeen positief zijn over andere mensen en groepen, vertrouwen hebben in anderen en in instituties, en gemeenschappelijke waarden en normen belangrijk vinden.
Het onderzoek bouwt voort op de Survey Integratie Migranten (SIM), die sinds 2006 elke vijf jaar werd uitgevoerd. Anders dan in de SIM, die vooral gericht was op de vraag hoe mensen met een migratieachtergrond hun weg vinden in de Nederlandse samenleving, staat in dit onderzoek het samenlevingsperspectief centraal.
