Hoe denken Nederlanders over migratie? En welke invloed heeft migratie op de sociale verbinding in Nederland? In deze kennisnotitie onderzoekt het SCP deze vraag en gaan we in op de relatie tussen arbeidsmigratie en sociale verbinding.
Sociale verbinding gaat onder meer over sociale participatie (bijvoorbeeld in verenigingen), sociaal vertrouwen, politieke participatie en vertrouwen in politiek en andere instituties. Terwijl vaak wordt aangenomen dat sociale cohesie door arbeidsmigratie afneemt en de samenhang in buurten vermindert, laat onderzoek een genuanceerder beeld zien. Diversiteit in wijken kan zowel negatieve als positieve effecten hebben op sociale verbinding. In buurten met veel verloop en een diverse bevolking is de verbinding vaak minder. Tegelijkertijd biedt diversiteit in buurten ook kansen voor contact tussen verschillende groepen. En dat kan weer wederzijds begrip bevorderen.
Waarom dit onderzoek?
Migratie is een groot en gevoelig thema geworden in de politieke en maatschappelijke discussie. Ongeveer de helft van de bevolking vindt dat Nederland door immigratie zijn eigenheid verliest. Ook vinden veel mensen dat migratie bijdraagt aan het woningentekort of ten koste gaat van de bestrijding van armoede. Opvattingen over migratie raken aan opvattingen van mensen hoe het met de samenleving gaat, hoe tegen migrantengroepen wordt aangekeken en of de politiek in staat is om vraagstukken als migratie in goede banen te leiden. Mensen die zich zorgen maken over de omvang en gevolgen van migratie, hebben ook vaak weinig vertrouwen in de politiek, voelen zich door de politiek niet vertegenwoordigd en vinden dat het met de samenleving de verkeerde kant op gaat.
Zorgen van mensen met een migratieachtergrond
Mensen met een migratieachtergrond maken zich juist zorgen over de grimmige toon van het politieke debat. Het is met name de tweede generatie die discriminatie ervaart en het gevoel heeft geen onderdeel van deze samenleving te (mogen) zijn. Zij hebben ook minder vertrouwen in de overheid en voelen zich minder gerepresenteerd door de politiek.
Ook al kun je het effect van arbeidsmigratie niet op zichzelf bekijken, kunnen we op basis van toekomstscenario’s wel een indruk geven van dat effect. Dit effect plaatsen we in de context van het vaak stevige maatschappelijke en politieke debat over (arbeids)migratie.
Voor dit onderzoek gebruikten we kwantitatief SCP-onderzoek naar de mogelijke gevolgen van een veranderende samenstelling van de bevolking voor sociale cohesie, tussen nu en 2050. Ook hebben we een uitgebreide literatuurstudie gebruikt die het SCP uitvoerde naar het verband tussen diversiteit en sociale cohesie.
Auteurs
Bart van Hulst, Isolde Woittiez en Jaco Dagevos
