In 2024 combineerden 2,7 miljoen mensen een betaalde baan met mantelzorg: hulp aan een bekende met gezondheidsproblemen. Voor de meeste werkende mantelzorgers is die combinatie uitvoerbaar, maar voor degenen die te maken hebben met intensieve of langdurige mantelzorg, wordt het zwaar. Dit blijkt uit nieuw onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) en de Vrije Universiteit Amsterdam, mede mogelijk gemaakt door Instituut Gak, naar het combineren van betaald werk en mantelzorg. De knelpunten die werkende mantelzorgers ervaren, wijzen op de noodzaak van een integrale aanpak waarbij mantelzorg, professionele zorg en werk beter op elkaar worden afgestemd.
Beeld: © ANP
Steun van werkgever helpt, maar lost knelpunten bij intensieve mantelzorg niet op
Betaald werk en mantelzorg zijn goed te combineren zolang de zorgsituatie hanteerbaar is en de werkgever flexibiliteit biedt op piekmomenten. De combinatie wordt zwaar voor mantelzorgers met een omvangrijke baan en een zorgtaak van meer dan vier uur per week. Mantelzorgers die intensief helpen hebben niet alleen behoefte aan flexibiliteit in het werk, maar ook aan vermindering van de administratie- en regeldruk bij het verkrijgen van professionele hulp voor hun naaste. De barrières waarop zij stuiten bij het aanvragen van verschillende soorten ondersteuning leggen een zware last op hen. Bij vrouwen gaat intensieve mantelzorg gepaard met een gemiddelde contractuele verkorting van de werkweek van twee uur, met gevolgen voor inkomen en pensioenopbouw.
Werkgevers welwillend, maar kennis ontbreekt
Werkgevers in dit onderzoek zijn bereid om mantelzorgers te ondersteunen, maar het ontbreekt hen vaak aan kennis over mogelijkheden voor verlof, flexibiliteit en ondersteuning vanuit de zorg. Ze hebben behoefte aan praktische handvatten voor een werkbaar mantelzorgbeleid, met standaardmaatregelen voor de meerderheid met lichte mantelzorgtaken en maatwerk voor de kleinere groep intensieve mantelzorgers. Werkgevers verwachten dat werknemers zelf het initiatief nemen om hun zorgsituatie en ondersteuningsbehoefte aan te kaarten. Voor werknemers is dit echter niet altijd vanzelfsprekend, bijvoorbeeld door vrees voor hun loopbaan of schuldgevoel tegenover collega's. Het wordt als helpend ervaren wanneer leidinggevenden actief een mantelzorgvriendelijk organisatiebeleid uitdragen.
Organisatie van zorg knelt: integrale aanpak noodzakelijk
Werkende mantelzorgers ervaren een zware last bij het organiseren van passende professionele zorg en ondersteuning voor hun naaste. De complexiteit van het zorgstelsel en de hoge regeldruk maken dit extra belastend. Volgens mantelzorgers houden zorgprofessionals bovendien weinig rekening met hun werksituatie. Dit leidt ertoe dat werkende mantelzorgers zelf de verbinding moeten leggen tussen zorgprofessionals en werkgever, wat het risico op overbelasting verder vergroot.
“Een integrale aanpak waarbij mantelzorg, werk en zorg beter op elkaar worden afgestemd, is noodzakelijk om werkende mantelzorgers niet in een onmogelijke spagaat te brengen”, aldus Alice de Boer, senior onderzoeker bij het SCP en bijzonder hoogleraar sociale ongelijkheid en informele hulp aan de Vrije Universiteit.
Door vergrijzing en personeelstekorten in de zorg wordt de komende jaren naar verwachting een groter beroep gedaan op burgers om naasten met gezondheidsproblemen te ondersteunen. Tegelijkertijd roept de overheid op tot meer en langer doorwerken. Integraal beleid op het terrein van werk en zorg is hard nodig om werkende mantelzorgers te ondersteunen, aldus het SCP.
Het rapport Op zoek naar verbinding: perspectieven op het combineren van betaald werk en mantelzorg maakt deel uit van een bredere reeks onderzoeken naar mantelzorg en informele hulp, waarover het SCP in 2026 meerdere publicaties uitbrengt.
Perscontact
Ben je journalist en heb je vragen naar aanleiding van dit nieuwsbericht? Neem dan contact op met onze persvoorlichter.