Meedoen aan de samenleving draagt bij aan welzijn, zingeving en maatschappelijke samenhang. Tegelijkertijd laat dit essay zien dat participatie niet vanzelfsprekend altijd positief uitpakt. Te veel of verkeerd gecombineerde vormen van participatie kunnen juist leiden tot stress en verlies aan kwaliteit van leven. Het SCP introduceert daarom een breder denkkader voor participatiebevordering, waarin niet alleen wordt gekeken naar wat mensen kunnen en moeten, maar ook naar wat zij willen en mogen. Dat perspectief helpt om participatie beter te laten aansluiten bij het dagelijks leven van burgers.
Participatie vraagt om balans
Participatie en geluk hangen samen, maar meer participatie is niet altijd beter. Mensen zijn het meest gebaat bij een evenwichtige combinatie van activiteiten, zoals werken, leren, zorgen en sociaal-culturele deelname.
Van sectoraal naar integraal beleid
Beleid richt zich vaak op afzonderlijke domeinen, zoals arbeid of onderwijs. Dit essay laat zien dat burgers participatievormen combineren over levensfasen heen, wat vraagt om een integrale benadering vanuit het burgerperspectief.
De vierslag als denkkader
Door systematisch te kijken naar wat mensen kunnen, moeten, willen en mogen, ontstaan realistischere en mensgerichtere handelingsperspectieven voor participatiebevordering.
Waarom dit onderzoek?
Het kabinet streeft naar een samenleving waarin iedereen naar vermogen mee kan doen. Tegelijkertijd nemen druk op arbeid, mantelzorg en sociale samenhang toe. Zonder een bredere visie op participatie dreigen groepen mensen overvraagd of juist buitengesloten te raken.
Dit essay biedt beleidsmakers, professionals en burgers een nieuw analysekader om participatie niet alleen te stimuleren, maar ook betekenisvol en volwaardig te maken. Het helpt om kansenongelijkheid in de levensloop beter te herkennen en aan te pakken.
Het SCP ontwikkelde een conceptueel denkkader op basis van bestaande kennis en onderzoek. Dit kader is toegepast op drie casussen uit verschillende levensfasen:
- leren en zorgen in de jeugdfase
- werken, leren en zorgen in de volwassen fase
- actief meedoen in het sociale en culturele leven in de oudere fase
Per casus is een analyse gemaakt aan de hand van de vierslag kunnen, moeten, willen en mogen.
Het essay is gebaseerd op een synthese van bestaande SCP-onderzoeken en nationale en internationale wetenschappelijke literatuur over participatie, welzijn, arbeid, mantelzorg, onderwijs en ouder worden.