Hoe kijken burgers en beleidsmakers naar de toekomst van de samenleving? En hoe zijn die beelden door de tijd heen veranderd? In De toekomst in meervoud verkent het SCP de verhouding tussen beleid en burgers, vroeger en nu. De studie laat zien dat toekomstbeelden niet eenduidig zijn: verschillende groepen in de samenleving denken anders over wat wenselijk, haalbaar en rechtvaardig is. Deze verschillen hebben gevolgen voor draagvlak, vertrouwen en de manier waarop beleid wordt ontvangen.
Meerdere toekomstbeelden naast elkaar
Burgers hebben uiteenlopende ideeën over de toekomst. Die worden beïnvloed door levensfase, ervaringen en vertrouwen in de overheid. Waar beleid vaak uitgaat van één koers of langetermijnvisie, leven in de samenleving meerdere toekomstbeelden tegelijk.
Verschil tussen beleid en leefwereld
Beleidsmakers denken veelal in plannen, modellen en doelen voor de lange termijn. Burgers redeneren vooral vanuit hun dagelijks leven en directe zorgen. Dit verschil kan leiden tot onbegrip of weerstand, vooral bij ingrijpende maatschappelijke veranderingen.
Noodzaak van dialoog en erkenning
Om beleid beter te laten aansluiten bij de samenleving, is het belangrijk ruimte te maken voor verschillende perspectieven. Erkenning van onzekerheid, openheid over keuzes en echte dialoog met burgers kunnen bijdragen aan meer vertrouwen en legitimiteit.
Waarom dit onderzoek?
De samenleving staat voor grote opgaven, zoals vergrijzing, klimaatverandering en digitalisering. Deze ontwikkelingen vragen om toekomstgericht beleid. Tegelijkertijd groeit het gevoel bij sommige burgers dat beleid onvoldoende aansluit bij hun ervaringen en zorgen. Dat maakt het urgent om beter te begrijpen hoe burgers naar de toekomst kijken.
Inzicht in verschillende toekomstbeelden helpt beleidsmakers om keuzes beter uit te leggen en draagvlak te vergroten. Door rekening te houden met uiteenlopende perspectieven kunnen beleid en uitvoering beter aansluiten bij wat er leeft in de samenleving.
Het SCP combineerde historische analyses met inzichten uit eerder en lopend onderzoek naar burgerperspectieven. Daarbij is gekeken naar hoe beleid in verschillende perioden met de toekomst omging en hoe burgers hun verwachtingen en zorgen verwoorden.
Auteurs
Anne roeters, Andries van den Broek