In de kennisnotitie Brede welvaart en kwaliteit van de samenleving schetst het Sociaal en Cultureel Planbureau waarom traditionele maatstaven als het bruto binnenlands product (bbp) tekortschieten zodra het gaat om het begrijpen van wat mensen écht ten goede komt. In een wereld van klimaatcrisis, oplopende ongelijkheid en sociale fragmentatie wordt steeds duidelijker dat alleen economische groei onvoldoende zegt over de kwaliteit van het leven en de maatschappij.
Met behulp van het concept brede welvaart wil het SCP de focus verleggen naar een integrale blik op maatschappelijke vooruitgang waarin niet alleen inkomen en productie tellen, maar ook gezondheid, sociale samenhang, welzijn, participatie en de kwaliteit van relaties tussen burgers en overheid. De notitie benadrukt dat brede welvaart niet slechts een theoretisch begrip is, maar een bruikbaar kader voor beleid en maatschappelijke discussie.
Beter aansluiten
Door de abstracte discussie rond brede welvaart te koppelen aan concrete deelaspecten zoals verdeling van welbevinden, sociale netwerken en overheidsfunctioneren, wil het SCP bijdragen aan een discussie die beter aansluit bij de leefwereld van burgers en de complexe werkelijkheid van maatschappelijke vraagstukken.
Effectief inzetbaar
Hierbij pleit het SCP voor het vertalen van brede welvaart naar gedetailleerde kennis die effectief inzetbaar is voor beleidsvorming. Tegelijk nuanceert de notitie dat brede welvaart zelf geen eenduidige lijst van thema’s oplevert: het is een veelzijdig, dynamisch begrip dat vraagt om heldere keuzes over wat wel en niet onder brede welvaart valt.
Waarom dit onderzoek?
Traditionele economische indicatoren zoals het bbp verklaren onvoldoende wat écht bijdraagt aan kwaliteit van leven en maatschappelijke vooruitgang. In tijden van klimaatverandering, groeiende ongelijkheid en sociale spanningen laten deze klassieke maatstaven belangrijke dimensies buiten beschouwing, wat kan leiden tot beleid dat onvoldoende recht doet aan menselijk welzijn en samenhang. Door brede welvaart centraal te stellen, onderstreept het SCP de noodzaak om deze maatschappelijke complexiteit serieus te nemen in beleid en publieke debatten.
Het onderzoek slaat een brug tussen abstracte denkbeelden over wat welvaart zou kúnnen betekenen en praktische vragen over wat mensen daadwerkelijk ervaren als belangrijk voor hun leven en voor de samenleving. Door brede welvaart te koppelen aan concrete thema’s als gezondheid, sociale relaties en de relatie tussen burgers en overheid, biedt de notitie handvatten aan beleidsmakers, maatschappelijke organisaties en het publiek om beleid en maatschappelijke vooruitgang te beoordelen op basis van bredere, mensgerichte criteria.
De kennisnotitie is gebaseerd op een syntheserapportage van bestaande SCP-kennis en onderzoeksresultaten binnen het thema brede welvaart. Het combineert literatuurinzichten over de grenzen van traditionele welvaartsindicatoren met analyses van sociaal-culturele dimensies van samenleving en beleid, en legt deze naast ontwikkelingen in andere maatschappelijke dossiers. De traditie van SCP-onderzoek naar kwaliteit van de samenleving vormt daarbij de basis om in kaart te brengen hoe brede welvaart concreet kan worden ingevuld en toegepast.
Auteurs
Simon Tunderman, Christine Carabain en Jeroen Boelhouwer