In dit plan van aanpak verkennen de planbureaus CPB, PBL en SCP hoe beleid en begroting beter kunnen aansluiten bij wat mensen daadwerkelijk onder welvaart verstaan. Aanleiding is de groeiende kritiek op het dominante gebruik van economische indicatoren als het bruto binnenlands product, die weinig zeggen over welzijn, leefomgeving of kansen voor toekomstige generaties. De Tweede Kamer vroeg de planbureaus daarom om een concreet voorstel om brede welvaart structureel mee te wegen in politieke besluitvorming.
Het document maakt duidelijk dat brede welvaart meer omvat dan materiële voorspoed. Het gaat ook om gezondheid, sociale samenhang, veiligheid, milieu, en om de effecten die beleid heeft op de toekomst. Die bredere blik vraagt om andere informatie bij begrotingen en beleidskeuzes. Het plan schetst hoe een beperkte en overzichtelijke set kernindicatoren kan helpen om die informatie systematisch beschikbaar te maken, zonder de begrotingssystematiek onnodig ingewikkeld te maken.
De planbureaus pleiten voor een stapsgewijze aanpak. In plaats van meteen een allesomvattend systeem te introduceren, stellen zij voor te beginnen met een kernset van beleidsrelevante indicatoren. Die wordt jaarlijks geactualiseerd en rond het verschijnen van de Voorjaarsnota besproken. Zo kan brede welvaart geleidelijk een vaste plaats krijgen in het politieke debat en in de afwegingen van kabinet en parlement, naast de traditionele financiële cijfers.
Waarom dit onderzoek?
Veel grote vraagstukken, van klimaat en zorg tot sociale ongelijkheid, worden niet goed zichtbaar in klassieke economische cijfers. Beleidskeuzes die op korte termijn gunstig lijken, kunnen op lange termijn schadelijk zijn voor welzijn of leefomgeving. Het plan speelt in op de noodzaak om die effecten eerder en explicieter mee te wegen.
Door brede welvaart centraal te stellen, verschuift de aandacht van wat economisch groeit naar wat maatschappelijk telt. Dat vergroot het inzicht in afruilen tussen beleidsterreinen en kan bijdragen aan meer samenhang, transparantie en vertrouwen in politieke keuzes.
Dit document is een gezamenlijke beleidsverkenning van CPB, PBL en SCP, in opdracht van de Tweede Kamer. Op basis van bestaande kennis, indicatorensets en internationale voorbeelden ontwierpen de planbureaus een groeimodel met kernindicatoren. Dat is bedoeld als praktisch hulpmiddel voor begroting en parlementaire controle, en niet als nieuw statistisch meetsysteem.
Gerelateerde publicaties
Brede welvaart en kwaliteit van de samenleving
Lees verderReflectie brede welvaart: Prinsjesdag 2024
Lees verderOnderzoeksverslag Effecten van beleid op welbevinden
Lees verderBredewelvaartsanalyse van woningisolatie
Lees verderVerhoging van minimumloon en bijstand als wondermiddel voor welvaart en welbevinden van de lage inkomensgroep?
Lees verderBeleidsvisies, burgervisies en gedragingen