Hoe denken Nederlanders over het land, de economie en de politiek? Waarover maken ze zich zorgen en wat gaat er goed? Dat is de centrale vraag in deze eerste editie van het Continu Onderzoek Burgerperspectieven (COB) van 2025.
Uit de resultaten (van de (na)zomer en winter 2024) blijkt dat het vertrouwen van hbo- en wo-opgeleiden in de regering is gedaald van 60% naar 52%. De afgelopen jaren was de groep hbo- en wo-opgeleiden positiever over de regering dan mensen met een basis- en vmbo-opleiding, maar dat is nu niet meer het geval. Onder mensen met een praktische opleiding blijft het vertrouwen in de politiek stabiel laag. De onvrede over de politiek is daarmee in alle groepen hoog.
“Dat er in het najaar van 2024 geen duidelijke opleidingsverschillen zijn in het vertrouwen dat mensen in de regering hebben, is opvallend: die opleidingsverschillen in politiek vertrouwen waren er de afgelopen jaren namelijk wel. Dit betekent echter niet dat het algemene beeld dat verschillende groepen van de politiek hebben fundamenteel anders is dan eerder. Er zijn namelijk nog steeds opleidingsverschillen als we kijken naar andere politieke houdingen. Zo hebben hbo- en wo-opgeleiden meer vertrouwen in de Tweede Kamer dan andere opleidingsgroepen. Er blijven dus verschillen in de manier waarop mensen naar de politiek kijken en hoe ze die waarderen.”
Josje den Ridder, onderzoeker bij het SCP
Waarom dit onderzoek?
Met het langlopende Continu Onderzoek Burgerperspectieven (COB) volgt en duidt het SCP ontwikkelingen in de Nederlandse publieke opinie. Het SCP onderzoekt hoe burgers vinden dat het gaat met Nederland, hoe ze aankijken tegen maatschappelijke en politieke kwesties en waarover ze zich zorgen maken. Het COB besteedt niet alleen aandacht aan wat mensen vinden, maar vooral ook aan de vraag waarom mensen iets vinden.
Uit het onderzoek blijkt dat een kleine meerderheid van de Nederlanders de Tweede Kamer en de regering een zes of hoger geeft als het om vertrouwen gaat (respectievelijk 55% en 51%). Mensen geven drie redenen voor de lage rapportcijfers:
ze vinden de regering niet daadkrachtig genoeg in het oplossen van problemen;
ze zijn bezorgd over de slechte samenwerking binnen het kabinet;
ze vinden bewindspersonen niet competent.
Het COB is een combinatie van kwantitatief en kwalitatief opinieonderzoek. Voor het COB maken we gebruik van de SCP-brede enquête Nederland in Beeld (NIB), waarin we met gesloten en enkele open vragen de publieke opinie het hele jaar volgen. De kwantitatieve gegevens waarop de cijfers in dit bericht zijn gebaseerd, zijn verzameld tussen juli en oktober 2024. Ook hebben we in december 2024 in het LISS-panel een korte vragenlijst afgenomen. In deze vragenlijst stonden open vragen over politiek vertrouwen en de rol van krachtige leiders.
