Wat is de stemming over de maatschappij en de politiek in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen van 29 oktober 2025? Dat is de centrale vraag in de derde editie van het Continu Onderzoek Burgerperspectieven van 2025. Deze editie gaat in op maatschappelijke ontevredenheid: het gevoel van Nederlanders dat het de verkeerde kant op gaat met het land.
Waarom gaat het de verkeerde kant op?
In deze derde editie gaan we dieper in op de achtergronden van maatschappelijk onbehagen. Op basis van open antwoorden in de periode 2008-2025, focusgroepen en een enquête hebben we gekeken waarom mensen het de verkeerde kant op vinden gaan en wat dit met hen doet.
“Mensen hebben het gevoel dat zij zelf weinig kunnen doen aan de negatieve gevolgen van binnenlandse en buitenlandse ontwikkelingen. In hun ogen kan de overheid deze problemen wel aanpakken, maar doet dat niet of doet het verkeerde. Het gevolg is dat sommige mensen afhaken: niet meer stemmen of gesprekken met andersdenkenden vermijden. Anderen zien demonstreren en het stemmen bij verkiezingen juist als dingen die ze wél kunnen doen.”
Josje den Ridder, onderzoeker van het SCP
Waarom dit onderzoek?
Met het langlopende Continu Onderzoek Burgerperspectieven (COB) volgt en duidt het SCP ontwikkelingen in de Nederlandse publieke opinie. Het SCP onderzoekt hoe burgers vinden dat het gaat met Nederland, hoe ze aankijken tegen maatschappelijke en politieke kwesties en waarover ze zich zorgen maken. Het COB besteedt niet alleen aandacht aan wat mensen vinden, maar vooral ook aan de vraag waarom mensen iets vinden.
Uit dit onderzoek blijkt dat een meerderheid van de Nederlanders (59%) vindt dat het de verkeerde kant opgaat met ons land. Veel mensen voelen machteloosheid en zijn gefrustreerd over de samenleving en de politiek. Mensen denken dat ze zelf weinig kunnen doen aan de maatschappelijke problemen in ons land. Zij vinden dat de politiek met oplossingen moeten komen, maar in hun ogen gebeurt dat niet of wordt niet het goede gedaan. Nederlanders hopen dat een nieuw kabinet goed gaat samenwerken om de problemen in Nederland wel op te lossen.
Voor dit onderzoek is kwantitatief en kwalitatief opinieonderzoek uitgevoerd. Aan het kwantitatieve onderzoek deden 2.289 respondenten mee. Een deel van dit onderzoek is uitgevoerd in samenwerking met onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam.
