Vertrouwen in de politiek is al decennialang een belangrijk onderwerp in wetenschap en publiek debat. In deze publicatie zetten we de bestaande kennis op een rij en leggen we uit wat politiek vertrouwen precies inhoudt, welke rol het speelt in een democratie en hoe dit vertrouwen zich in Nederland heeft ontwikkeld.
De notitie gaat ook de oorzaken en gevolgen van veranderend vertrouwen. Zo blijkt dat politieke schandalen, slechte samenwerking en beperkte resultaten in beleid bijdragen aan wantrouwen, terwijl goed bestuur en duidelijke vertegenwoordiging vertrouwen juist versterken. De auteurs benadrukken dat oplossingen vooral liggen in meer transparantie, betere vertegenwoordiging en het stimuleren van kritisch burgerschap.
Waarom dit onderzoek?
Op verzoek van de Vaste Kamercommissie voor Binnenlandse Zaken van de Tweede Kamer hebben Tom van der Meer (UvA) en Josje den Ridder (SCP) de kennis over het vertrouwen van burgers in de landelijke politiek op een rij gezet.
Vertrouwen in de politiek moet geen doel op zich zijn. Belangrijker dan hoog vertrouwen is dat het vertrouwen in de politiek rust op een betrouwbare politiek en overheid. Het is dus niet alleen belangrijk om betrouwbaar te zijn, maar ook om kritisch burgerschap te stimuleren – ook als laag vertrouwen daarvan een uitkomst kan zijn.
Betrouwbaarheidscrisis
De conclusie uit deze kennisnotitie is dat er niet zozeer sprake is van een vertrouwenscrisis, zoals vaak wordt gezegd, maar van een betrouwbaarheidscrisis: het lage vertrouwen van burgers in de nationale politiek is het gevolg van het disfunctioneren van de politiek. Oplossingen moeten dan ook worden gezocht in het vergroten van de betrouwbaarheid van de politiek: onder meer door het versterken van vertegenwoordiging en verantwoording.
Dit onderzoek is gedaan op basis van de uitvoerige wetenschappelijke literatuur. We baseren ons vooral op recente studies over Nederland, aansluitend op de bredere internationale literatuur.
Auteurs
Josje den Ridder en Tom van der Meer (Universiteit van Amsterdam)
