De energietransitie vraagt om keuzes over wie verantwoordelijkheid draagt: de overheid, bedrijven, burgers of maatschappelijke organisaties. In dit onderzoek staat de vraag centraal hoe de rijksoverheid die verantwoordelijkheden verdeelt bij het opwekken van duurzame energie op land, en hoe die beleidsvisies zich verhouden tot wat burgers wenselijk en rechtvaardig vinden. De studie laat zien dat daar duidelijke spanningen bestaan, met gevolgen voor draagvlak, vertrouwen en de legitimiteit van beleid.
Meer regie verwacht van de overheid
Burgers vinden dat de landelijke overheid een grotere verantwoordelijkheid zou moeten nemen bij duurzame energieopwekking op land. Zij verwachten van de overheid dat zij publieke belangen borgt, zorgt voor een rechtvaardige verdeling van lusten en lasten en ongelijkheid tegengaat. In het huidige beleid ziet de rijksoverheid haar uitvoerende rol echter als beperkt en legt zij veel verantwoordelijkheid bij marktpartijen en decentrale overheden.
Spanning tussen beleidsvisies en burgervisies
Het rijksbeleid zet sterk in op samenwerking en marktwerking, terwijl burgers juist terughoudend zijn over een grote rol voor bedrijven en een actieve uitvoerende rol voor burgers. Burgers hebben wel vertrouwen in de competenties van bedrijven, maar minder in hun intenties. Ook vinden zij brede inzet op burgerparticipatie als uitvoerder vaak niet realistisch of wenselijk, vanwege verschillen in tijd, kennis, middelen en risico’s.
Rechtvaardigheid en draagvlak als sleutels
Verschillen in visies raken direct aan vragen over rechtvaardigheid, inclusie en vertrouwen. Burgers hechten veel waarde aan inspraak, transparantie en een eerlijke verdeling van kosten en opbrengsten. Beleidsmodellen die hier onvoldoende rekening mee houden, lopen het risico op minder draagvlak en verminderde legitimiteit.
Waarom dit onderzoek?
Auteurs
Karlijn Muiderman, Yvonne de Kluizenaar, Wieke Blijleven, Fieke Wagemans, Andries van den Broek en Anne Roeters
Gerelateerde publicaties
Eigen regie of een duurzame arbeidsmarkt
Lees verderDe sociale staat van Nederland (2020)
Klimaat & Samenleven
Lees verder