In september 2020 presenteerde het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) de tweeledige publicatie De sociale staat van Nederland 2020 en de verkorte versie Kwaliteit van leven in onzekere tijden – De sociale staat van Nederland op hoofdlijnen. Deze rapporten schetsen een breed en gedetailleerd beeld van hoe het gaat met Nederlanders in de jaren voorafgaand aan en tijdens de eerste maanden van de coronacrisis.
Traditioneel brengt de volledige Sociale Staat ontwikkelingen over een decennium in kaart, variërend van bevolking en economie tot onderwijs, arbeid, maatschappelijke participatie en gezondheid, en laat zien hoe objectieve omstandigheden en subjectief welzijn zich in de tijd hebben ontwikkeld. Daarbij valt op dat hoewel de objectieve kwaliteit van leven – gemeten via indices zoals inkomen, werk en woonomstandigheden – in de jaren tot 2019 stabiel bleef of licht verbeterde, de tevredenheid met het eigen leven al lange tijd hoog was en weinig veranderde.
Impact corona
De kortere op hoofdlijnen-publicatie verduidelijkt deze kernpunten en richt zich expliciet op de impact van de coronacrisis, die plotselinge economische terugval, beperkingen in sociale contacten en zorgen over gezondheid, werk en toekomstperspectieven met zich meebracht. De pandemie zette druk op onderdelen van de kwaliteit van leven, zoals sociale participatie en eenzaamheid, en kan op langere termijn sociale en economische ongelijkheden verdiepen. Het SCP waarschuwt dat nieuwe problemen bovenop bestaande knelpunten komen, en benadrukt dat het behoud van welvaart en welbevinden brede en integrale beleidsmaatregelen vraagt.
Waarom dit onderzoek?
Het rapport geeft een momentopname van de kwaliteit van leven in Nederland vlak voordat en tijdens de eerste coronagolf, een periode van drastische sociale en economische verandering. Doordat objectieve omstandigheden (zoals werk en contactmogelijkheden) snel verslechteren door de pandemie, is het essentieel te begrijpen welke groepen kwetsbaar zijn en hoe hun welzijn onder druk komt te staan. Dit biedt cruciale informatie voor beleidsmakers in tijden van crisis.
De sociale staat van Nederland biedt niet alleen een beschrijving van trends over een decennium, maar ook inzicht in verschillen tussen bevolkingsgroepen en de mogelijkheden om sociale cohesie, welzijn en economische stabiliteit te behouden. Het stuk laat zien dat ondanks een relatief hoge levenstevredenheid, structurele problemen als eenzaamheid en onzekerheid over inkomen en werk door de crisis opnieuw kunnen toenemen, met implicaties voor een breed spectrum aan sociaal beleid.
De publicatie combineert langetermijngegevens over uiteenlopende levensdomeinen met actuele analyses en - waar mogelijk - gegevens uit 2020 of prognoses om de impact van corona te duiden. De digitale Sociale Staat zelf is opgebouwd uit onafhankelijke hoofdstukken over thema’s zoals inkomen, participatie en gezondheid, geschreven door verschillende auteurs. De analyses baseren zich op bestaande databronnen, zoals CBS-statistieken en SCP-indices, en garanderen daarmee zowel continuïteit als betrouwbaarheid over tijd.
-
Statline - CBS
-
Enquête beroepsbevolking - CBS
-
Nationale rekeningen - CBS
-
Stelsel van Sociaal-statistische bestanden - CBS
Gerelateerde publicaties
Mensbeelden
Lees verderWat ons verbindt
Lees verderSamenleven in beweging