Nederland vraagt om daadkracht en realistische oplossingen. Onder deze titel presenteert het SCP in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen 2025 acht urgente maatschappelijke opgaven. De notitie gaat in op thema’s als zorg, bestaanszekerheid, migratie, klimaatbeleid, participatie en goed bestuur.
Met de acht maatschappelijke uitdagingen roept het SCP politieke partijen op om vanuit een samenhangende toekomstvisie keuzes te maken. Welke investeringen en bezuinigingen zijn nodig om daar te komen, en waarom? Door verantwoordelijkheid te nemen en hun keuzes helder toe te lichten aan kiezers, kunnen partijen laten zien hoe zij willen bijdragen aan de kwaliteit van leven van mensen én aan een veerkrachtige samenleving.
In deze notitie presenteert het SCP acht sociaal-maatschappelijke opgaves waarmee we de politiek oproepen tot keuzes en actie:
- Versterk de maatschappelijke weerbaarheid en veerkracht
- Vereenvoudig het socialezekerheidsstelsel en kijk verder dan geld
- Maak keuzes voor de zorg en ondersteuning van de toekomst
- Verbind participatiebeleid met de dagelijkse realiteit van mensen
- Maak werk van migratiebeleid met toekomstvisie én realiteitszin
- Zorg voor rechtvaardig en consistent klimaatbeleid
- Creëer kansen voor ontmoeting en begrip in een diverse samenleving
- Zet in op goed bestuur en het belang van de rechtsstaat
“Om als samenleving weerbaar te zijn in crisistijd is het belangrijk dat we de sociale samenhang in ons land en in gemeenschappen versterken. Zodat mensen elkaar ontmoeten, leren kennen en in tijd van nood iets voor elkaar willen en kunnen doen.”
Willem Huijnk, senior onderzoeker bij het SCP
Waarom dit onderzoek?
In vergelijking met veel andere landen is de kwaliteit van leven van veel Nederlanders hoog. Tegelijkertijd staat de samenleving voor grote uitdagingen, onder andere vanwege vergrijzing, arbeidsmarktkrapte, klimaatverandering, de energietransitie, migratie en kunstmatige intelligentie. Nederlanders zijn negatief gestemd over de politiek en de richting die het met de samenleving op gaat. Mensen maken zich zorgen over allerlei thema’s zoals samenleven, immigratie, betaalbare en beschikbare woonruimte, stijgende prijzen en de werking van de politiek zelf. Vanwege geopolitieke spanningen wordt er extra geïnvesteerd in veiligheid en defensie. Hierdoor is de begrotingsruimte voor de aanpak van andere maatschappelijke vraagstukken beperkt.
De keuzes die de politieke partijen maken en de voorstellen die zij in hun verkiezingsprogramma’s doen raken de kwaliteit van onze samenleving. Hoe gaat het met mensen, hoe leven we samen, en hoe is de relatie tussen burgers en de overheid? Een meerderheid van de mensen vindt dat het de verkeerde kant op gaat met Nederland en verwacht van de politiek dat ze resultaat boekt om problemen in ons land aan te pakken. Het is dan ook belangrijk dat politieke partijen hun keuzes voor Nederland helder uitleggen aan kiezers.
Er zijn natuurlijk ook andere thema’s die belangrijk zijn voor de kwaliteit van de samenleving, bijvoorbeeld wonen of internationale veiligheid. De acht thema’s die we hier specifiek bespreken, zijn thema’s waarover het SCP kennis, expertise en inzichten heeft. Voor deze kennisnotitie maken we dan ook gebruik van eerder onderzoek dat we hebben gedaan.
