In de participatieve toekomstverkenning 'Meedoen in 2050' werkten burgers en professionals aan vier wensbeelden die laten zien hoe mensen in 2050 willen en kunnen meedoen aan de samenleving.
Mensen doen op verschillende manieren mee in de samenleving. Via vrijwilligerswerk, betaald werk, zorg voor anderen, het volgen van een opleiding, activiteiten in hun vrije tijd, of door bijvoorbeeld een inspraakavond te bezoeken. Meedoen is belangrijk voor zowel de kwaliteit van leven van mensen als de kwaliteit van de samenleving als geheel. Om huidige en toekomstige uitdagingen – denk aan klimaatverandering, personeelstekorten in de publieke sector of de toenemende vraag naar ouderenzorg – het hoofd te bieden, vraagt de politiek burgers om meer mee te doen. In het beleid wordt gestuurd op maatregelen die participatie op verschillende terreinen stimuleren of gemakkelijker maken.
Vier wensbeelden voor meedoen in 2050
In dit rapport staan vier wensbeelden voor meedoen in 2050. Deze wensbeelden zijn tot stand gekomen in een participatieve toekomstverkenning. Tussen november 2023 en juni 2024 werkten burgers en beroepsexperts tijdens acht workshopdagen om en om aan vier toekomsten van meedoen. Elk van de wensbeelden heeft een ander uitgangspunt. In Individu staat welbevinden voorop, in Samenleving de sociale samenhang, in Natuur de natuurlijke leefomgeving en in Economie materiële welvaart.
“Zeker nu, met de verkiezingen en de coalitieonderhandelingen voor de deur, is het van belang om met elkaar het gesprek aan te gaan over hoe we het samenleven en meedoen in de toekomst zien. Mensen gaven tijdens het onderzoek nadrukkelijk aan dat ze willen dat hun wensen in de besluitvorming worden meegenomen en dat de politiek heldere keuzes maakt en uitlegt.”
Karen van Oudenhoven, directeur van het SCP
Waarom dit onderzoek?
Het SCP-rapport verschijnt in een periode met grote maatschappelijke uitdagingen. En in een tijd dat veel mensen druk ervaren: sommigen voelen zich overvraagd door alles wat van hen wordt verwacht, terwijl anderen juist méér willen doen, maar daar nu geen ruimte of mogelijkheden voor vinden. Het SCP pleit daarom voor een maatschappelijk gesprek over de toekomst van meedoen. Daarbij is het belangrijk om niet langer te praten over losse beleidsterreinen zoals betaald werk, zorg, onderwijs of welbevinden, maar juist over de samenhang ertussen. In het leven van mensen komen al die terreinen ten slotte samen.
In aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen en de daaropvolgende coalitieonderhandelingen biedt het SCP-rapport een startpunt voor een politiek en maatschappelijk debat over hoe we nu én in de toekomst willen meedoen in de samenleving en welke keuzes daarvoor moeten worden gemaakt.
Dit rapport is gebaseerd op kwalitatieve data. Tijdens acht workshopdagen werkten de deelnemers met interactieve werkvormen aan de invulling van de wensbeelden. Ze deden dit afwisselend plenair en in kleine groepen. De workshops vonden plaats tussen november 2023 en juni 2024 en werden begeleid door het SCP en een extern bureau. Om ervoor te zorgen dat alle stemmen werden gehoord, was hierbij bijzondere aandacht voor inclusiviteit en sociale veiligheid.
Toelichting op het rapport Meedoen in 2050
00:00:01:00 - 00:00:02:04
Meedoen.
00:00:02:11 - 00:00:04:07
Je doet het elke dag.
00:00:04:19 - 00:00:05:22
Met je werk...
00:00:07:07 - 00:00:08:19
door voor iemand te zorgen...
00:00:09:18 - 00:00:11:00
door te leren...
00:00:12:10 - 00:00:13:10
te stemmen...
00:00:14:16 - 00:00:15:19
te ontspannen…
00:00:16:16 - 00:00:18:13
of iets voor je buurt te doen.
00:00:19:03 - 00:00:23:19
Met een vergrijzende samenleving en toenemende tekorten op verschillende terreinen...
00:00:23:19 - 00:00:27:13
wordt de druk op mensen om nóg meer te doen alleen maar groter.
00:00:28:03 - 00:00:31:03
Maar een dag heeft nog steeds maar 24 uur.
00:00:31:07 - 00:00:34:07
Hoe maken we nu en straks de juiste keuzes?
00:00:34:16 - 00:00:40:12
Om daar grip op te krijgen keek het SCP samen met burgers en beroepsexperts...
00:00:40:12 - 00:00:42:06
naar de toekomst van meedoen.
00:00:42:06 - 00:00:44:13
Samen bedachten ze vier wensbeelden...
00:00:44:16 - 00:00:49:04
vier manieren waarop we in 2050 met elkaar kunnen samenleven.
00:00:49:14 - 00:00:52:10
In Individu draait het om keuzevrijheid...
00:00:52:18 - 00:00:56:05
iedereen kiest zelf hoe en hoeveel die meedoet.
00:00:56:12 - 00:00:59:12
In Samenleving gaat het om verbondenheid...
00:00:59:13 - 00:01:02:22
iedereen draagt op zijn eigen manier bij aan de maatschappij.
00:01:03:15 - 00:01:06:05
In Natuur staat duurzaamheid centraal...
00:01:06:05 - 00:01:08:22
wat je ook doet, het is goed voor mens...
00:01:08:22 - 00:01:10:00
dier...
00:01:10:04 - 00:01:11:13
en het milieu.
00:01:11:23 - 00:01:14:10
En in Economie gaat het om welvaart...
00:01:14:12 - 00:01:17:24
betaald werk is daar de belangrijkste manier om mee te doen.
00:01:19:01 - 00:01:21:09
Alle beelden hebben een sterke basis...
00:01:21:18 - 00:01:23:17
mensen hebben een zeker bestaan...
00:01:23:21 - 00:01:25:19
de overheid is betrouwbaar...
00:01:25:24 - 00:01:28:18
de economie is dienend aan de samenleving...
00:01:28:19 - 00:01:32:23
technologie ondersteunt mensen en iedereen kan meedoen.
00:01:33:12 - 00:01:35:07
Tegelijkertijd verschillen ze...
00:01:35:15 - 00:01:38:16
bijvoorbeeld als het gaat om: economische groei...
00:01:38:19 - 00:01:39:22
duurzaamheid...
00:01:39:22 - 00:01:42:22
keuzevrijheid of de rol van de overheid.
00:01:43:06 - 00:01:45:22
Dáár moeten politieke keuzes gemaakt worden.
00:01:46:01 - 00:01:50:08
Het SCP geeft vijf tips voor de toekomst aan politiek en beleid...
00:01:50:23 - 00:01:52:18
bouw voort op wat we delen...
00:01:53:19 - 00:01:55:15
maak duidelijke keuzes...
00:01:56:06 - 00:01:58:12
en houd rekening met grenzen.
00:02:00:02 - 00:02:02:23
Keuzes over de doelen en invulling van meedoen…
00:02:03:06 - 00:02:05:14
hebben altijd gevolgen.
00:02:06:11 - 00:02:09:03
Het is belangrijk prioriteiten te stellen...
00:02:09:14 - 00:02:11:13
gevolgen in kaart te brengen...
00:02:11:21 - 00:02:15:03
en te besluiten welke consequenties aanvaardbaar zijn.
00:02:15:11 - 00:02:18:24
Daar moet eerlijk, en duidelijk, over gecommuniceerd worden.
00:02:19:07 - 00:02:23:12
Zo werken we samen aan een toekomst waarin iedereen mee kan doen.
00:02:23:19 - 00:02:28:16
Meedoen in 2050: Leren van wensen voor de toekomst.
Auteurs
Sarah Hardus, Franziska de Koning, Andries van den Broek, Wil Portegijs, Anne Louise Schotel, Abe Hendriks, Karlijn Muiderman, Gijs ten Berge en Simon Tunderman
