In dit COB-bericht onderzoeken we de publieke stemming in het voorjaar (maart t/m juni) en augustus 2026. Hoe denken Nederlanders over het land, de economie en de politiek? Ondanks het aantreden van een nieuw kabinet blijft het vertrouwen in de politiek laag. Slechts 51% geeft een 6 of hoger voor vertrouwen in de regering. Dit is onveranderd ten opzichte van de winter 2025/2026. Mensen maken zich zorgen over het probleemoplossend vermogen van een minderheidsregering of de inhoudelijke koers.
Zorgen over het probleemoplossend vermogen
Uit het onderzoek blijkt dat de overgrote meerderheid harde acties tegen de overheid (zeker met geweld) afkeurt. 8% is het in de zomer eens met de stelling dat de overheid het verdient om hard -desnoods met geweld- aangepakt te worden. Dat is onveranderd ten opzichte van de zomer van 2023 toen het SCP deze vragen ook voorlegde. 17% vindt dat het hele systeem het beste omvergeworpen kan worden omdat de overheid niet functioneert. 31% van de Nederlanders vindt dat er hardere actie nodig is tegen de overheid als ze keer op keer niet luistert. Of mensen zelf in actie komen, en wat ze verstaan onder harde acties, kunnen we met dit onderzoek niet achterhalen.
Steun voor harde acties komt meer voor bij mensen die erg weinig vertrouwen hebben in de regering of zeer ontevreden zijn over de werking van de democratie. Tegelijkertijd zien we dat twijfels over het vermogen van het huidige democratische systeem om maatschappelijke problemen op te lossen breder leven. Het idee dat de politiek al langer niet goed functioneert wordt normaler. Deze groep mensen verlangt vooral naar veranderingen binnen het democratische systeem om tot een meer responsieve en daadkrachtige overheid te komen.
Meest waargenomen conflict naar herkomst en politieke opvattingen
De manier waarop mensen in ons land met elkaar omgaan is een veelgenoemde maatschappelijke zorg. Mensen maken zich zorgen over verminderde verdraagzaamheid, discriminatie, verharding en polarisatie. Bijna twee derde (65%) van de Nederlanders ziet conflict tussen mensen met verschillende politieke opvattingen en tussen mensen zonder en met een migratieachtergrond.
Waarom dit onderzoek?
De bevindingen uit het derde bericht geven inzicht in de maatschappelijke stemming in Nederland en de onderliggende zorgen en onvrede. Zo nemen de zorgen over de economie, stijgende prijzen en armoede toe, terwijl het vertrouwen in de politiek laag blijft. Daarnaast maakt een groot deel van de Nederlanders zich zorgen over de manier waarop mensen met elkaar omgaan, waaronder toenemende polarisatie, verminderde verdraagzaamheid en discriminatie. Ook de onvrede tegenover de overheid en de steun voor harde acties onder een deel van de bevolking vragen aandacht. Hoewel geweld tegen de overheid door de overgrote meerderheid wordt afgekeurd, kunnen aanhoudende frustraties en anti-overheidssentimenten op termijn de legitimiteit van de overheid onder druk zetten. Deze ontwikkelingen onderstrepen het belang van inzicht in de maatschappelijke zorgen, het onderlinge vertrouwen en de factoren die bijdragen aan onvrede en polarisatie.
Met het langlopende Continu Onderzoek Burgerperspectieven (COB) volgt en duidt het SCP ontwikkelingen in de Nederlandse publieke opinie. Het SCP onderzoekt hoe burgers vinden dat het gaat met Nederland, hoe ze aankijken tegen maatschappelijke en politieke kwesties en waarover ze zich zorgen maken. Het COB besteedt niet alleen aandacht aan wat mensen vinden, maar vooral ook aan de vraag waarom mensen iets vinden.
Het COB is een combinatie van kwantitatief en kwalitatief opinieonderzoek. Voor het COB maken we gebruik van de SCP-brede enquête Nederland in Beeld (NIB), waarin we met gesloten en enkele open vragen de publieke opinie het hele jaar volgen. De kwantitatieve gegevens waarop de cijfers in dit bericht zijn gebaseerd, zijn verzameld tussen maart en juni 2026 (2265 respondenten). Als aanvulling op dit onderzoek hebben we in augustus 2026 in het LISS-panel een korte vragenlijst afgenomen (1273 respondenten).
- Continu Onderzoek Burgerperspectieven (COB)
- COB-LISS meting augustus 2026
Dit onderzoeken we ook
In 2027 voert het SCP binnen het langlopende Continu Onderzoek Burgerperspectieven opnieuw drie peilingen uit, waarin telkens een specifiek thema centraal staat en de stemming in de samenleving over de maatschappij en de politiek wordt onderzocht.
Auteurs
Sander Kunst, Frank Gootjes, Jade Vrielink en Emily Miltenburg
