In Vier typen gemeenten presenteert het SCP een typologie om de belangrijkste verschillen tussen Nederlandse gemeenten inzichtelijk te maken. Gemeenten spelen een cruciale rol bij het realiseren van publieke doelen, van sociale zorg en woningmarkt tot energietransitie, maar verschillen onderling sterk van context en bewonerssamenstelling. Het nieuwe classificatiemodel helpt deze variatie systematisch te duiden, zodat beleid en onderzoek beter aansluiten op lokale omstandigheden, in plaats van uit te gaan van een ‘gemiddelde gemeente’.
De typologie onderscheidt vier groepen gemeenten op basis van kenmerken van hun inwoners, zoals demografie, onderwijsniveau, inkomenspositie en sociale samenstelling. Vier typerende groepen zijn:
Kleinschalige gemeenten: relatief kleine gemeenschappen met traditionele gezinspatronen, een gemiddeld inkomen en veel woningbezit.
Overwegend kleinstedelijke gemeenten: woonmilieus rond kleinere steden, met relatief veel kwetsbare groepen (laag inkomen, schulden, uitkeringen).
Universiteitssteden: grotere en jonge bevolking, grote diversiteit in opleiding en migratieachtergrond, vaak met sociale uitdagingen.
Welvarende woongemeenten: gemeenten met hoge inkomens, veel hoogopgeleiden en een actieve vrijwilligerscultuur.
Praktisch instrument
Hoewel deze indeling het lokale leven niet volledig kan vatten, biedt het SCP-instrument een praktische en herkenbare structuur voor zowel wetenschappelijk onderzoek als beleidsanalyse. Het benadrukt dat beleid niet uniform werkt en dat gemeentelijke verschillen belangrijk zijn voor het begrijpen van maatschappelijke opgaven op lokaal niveau. De typologie wordt aanbevolen voor gebruik in vervolgonderzoek en beleidsanalyses om genuanceerdere en contextspecifieke inzichten te verkrijgen.
Waarom dit onderzoek?
Auteurs
Gerelateerde publicaties
Verschil in Nederland 2014-2020
Lees verderDe leefwerelden van arm en rijk
Lees verderVerhoging van minimumloon en bijstand als wondermiddel voor welvaart en welbevinden van de lage inkomensgroep?
Lees verderEigentijdse ongelijkheid. De postindustriële klassenstructuur op basis van vier typen kapitaal - Verschil in Nederland 2023
Lees verderOp weg naar een nieuwe armoedegrens
Lees verderOnderzoeksverslag Effecten van beleid op welbevinden
Lees verder