In 2022 markeerde het SCP het afscheid van directeur Kim Putters met het essay De menselijke staat, aangevuld met bijeenkomsten waarin de kernboodschap verder werd verdiept. Gezamenlijk vormen deze stukken een reflectie op de staat van de Nederlandse samenleving en de manier waarop overheid en beleid zich tot burgers verhouden. De centrale constatering is dat beleid de afgelopen decennia steeds technocratischer is geworden, terwijl het zicht op de leefwereld van mensen is afgenomen.

Putters stelt dat veel maatschappelijke problemen - van wantrouwen in de overheid tot groeiende ongelijkheid - niet los kunnen worden gezien van beleid dat onvoldoende rekening houdt met de complexiteit van het dagelijks leven. Burgers worden vaak benaderd als op zichzelf staande categorieën, terwijl zij in werkelijkheid meerdere rollen combineren. Als regels botsen met die realiteit, ontstaat er stress, voelen mensen zich uitgesloten en verliezen ze vertrouwen in instituties. Volgens Putters is dat geen incident, maar een structureel probleem dat de kwaliteit van de democratische rechtsstaat raakt.

Sociale ondergrens

In zijn essay pleit hij daarom voor een herwaardering van het menselijk perspectief in beleid. Dat betekent niet alleen aandacht voor uitvoering en maatwerk, maar ook voor de vraag wat de overheid van burgers verwacht en wat burgers redelijkerwijs van de overheid mogen verwachten. Een belangrijk element daarin is het formuleren van een sociale ondergrens, zodat niemand door de mazen van het systeem heen kan vallen. De menselijke maat is daarbij geen vrijblijvend ideaal, maar een randvoorwaarde voor effectief en rechtvaardig beleid.

Heroriëntatie van beleid

Tijdens het kennissymposium en de afscheidsbijeenkomst werd deze gedachte verder uitgewerkt door wetenschappers, beleidsmakers en maatschappelijke organisaties. Zij verkenden hoe kennis over gedrag, sociale verbanden en ongelijkheid beter kan worden benut in beleidsvorming. Ook werd benadrukt dat beleid niet alleen moet sturen op economische indicatoren, maar op brede welvaart en sociale samenhang. De menselijke staat is daarmee meer dan een afscheidstekst; het is een oproep tot heroriëntatie van beleid op hoe mensen leven.

Waarom dit onderzoek?

Auteurs

Kim Putters

Download ‘Essay De menselijke staat’Download ‘Bijlagen afscheidsbijeenkom...Download 'Bijlagen kennissymposium De...