Het rapport Verschillende wegen naar leidinggeven onderzoekt waarom vrouwen in Nederland veel minder vaak dan mannen doorstromen naar leidinggevende en topfuncties, en welke mechanismen daar achter liggen. Het kabinet besloot in 2020 tot een quotum voor vrouwen in raden van commissarissen, juist omdat er in de lagen onder de top veel meer vrouwen werken dan in de hoogste echelons, een discrepantie die al jaren onderwerp is van maatschappelijk debat. Het SCP vult met dit onderzoek een lacune, omdat eerdere Nederlandse studies vaak gedateerd of kwalitatief beperkt waren.
Aan de hand van data uit het Arbeidsaanbodpanel (AAP) volgt het onderzoek twee cohorten werknemers tussen 2004 en 2018: starters (18–35 jaar) en ervaren werknemers (36–65 jaar). Over de hele linie blijkt dat vrouwen significant minder vaak leidinggevende functies bereiken. In de onderzochte periode bleef in beide leeftijdsgroepen 60–70 % van de niet-leidinggevenden vrouw, terwijl bij hogere managementlagen mannen relatief oververtegenwoordigd zijn. Bij topfuncties gaat het zelfs om 70 tot 74 % mannen.
Voltijds en overuren
Het SCP identificeert als belangrijkste verklarende factoren arbeidsduur en de cultuur van overwerken. Werknemers die voltijds werken en regelmatig veel uren extra maken, hebben een veel grotere kans om door te stromen naar leidinggevende posities. Dat is een norm waar vrouwen minder vaak aan voldoen, doordat zij vaker in deeltijd werken en minder overuren maken. Het rapport laat wel zien dat met een relatief grote deeltijdbaan (28–34 uur) doorgroei naar middenmanagement mogelijk blijft, maar dat topfuncties doorgaans gekoppeld zijn aan lange werkweken.
‘Minder ervaren’
De onderzoekers benadrukken dat het niet louter om individuele voorkeuren gaat: de perceptie van deeltijdwerkers als ‘minder ervaren’ speelt mee en vergroot de structurele ongelijkheid. Dit inzicht biedt aanknopingspunten voor organisaties die diversiteitsbeleid willen vormgeven, en benadrukt dat de inrichting van loopbanen en verwachtingen rond werkuren mee moeten veranderen om echte doorstroom te bevorderen.