Voorzieningen in 3D

Het gebruik van voorzieningen is in deze periode duidelijk gegroeid, vooral binnen de Wmo en de jeugdzorg. In 2019 ontvingen meer dan twee miljoen mensen ondersteuning vanuit het sociaal domein. Daarmee lijken gemeenten veel inwoners te bereiken die hulp nodig hebben. Tegelijkertijd waarschuwt het SCP dat juist de meest kwetsbare groepen vaak buiten beeld blijven. Mensen met complexe problemen, zoals dak- en thuislozen of slachtoffers van huiselijk geweld, maken niet altijd gebruik van voorzieningen, en zijn daardoor moeilijk zichtbaar in cijfers en beleid. 

Hardnekkige problematiek

Opvallend is dat problemen zich steeds vaker opstapelen. Het aantal huishoudens dat tegelijkertijd gebruikmaakt van meerdere voorzieningen neemt toe. Dit wijst op meervoudige en hardnekkige problematiek, waarbij ondersteuning vanuit één wet vaak onvoldoende is. De gehoopte transformatie van het sociaal domein – waarin lichte, preventieve hulp zwaardere zorg zou voorkomen – is volgens het SCP nog niet gerealiseerd. Er is geen duidelijk bewijs dat de inzet van lichtere ondersteuning leidt tot minder intensieve zorg.

Wie blijft buiten beeld

Het rapport concludeert dat gemeenten meer inzicht nodig hebben, niet alleen in wie hulp krijgt, maar vooral ook in wie buiten beeld blijft. Zonder beter zicht op deze groepen bestaat het risico dat problemen verergeren voordat passende ondersteuning wordt ingezet. De uitdaging voor het sociaal domein ligt daarmee niet alleen in bereik, maar vooral in tijdige en samenhangende hulp. 

Auteurs

Roelof Schellingerhout, Evelien Eggink, Jeroen Boelhouwer en Ingrid Ooms