In aanloop naar een debat in de Tweede Kamer over de positie van chronisch zieken binnen de bijstand publiceerde het SCP in mei 2022 deze compacte kennisnotitie. Die schetst een breed herkend probleem dat nog niet goed in beleid is gevangen: sommige bijstandsgerechtigden kunnen simpelweg niet (meer) werken vanwege gezondheidsbeperkingen, terwijl het Nederlandse bijstandsregime er juist op is ingericht om mensen uit de uitkering en aan het werk te krijgen.

De Participatiewet – de wet die sinds 2015 de bijstand regelt – heeft als expliciet doel iedereen, ook mensen met een (chronische) ziekte of beperking, zo veel mogelijk te laten participeren op de arbeidsmarkt. De SCP-notitie onderstreept dat gezondheid voor een groot deel van de bijstandsgerechtigden een fundamentele belemmering vormt voor het vinden en behouden van werk. 

Haaks op harde eisen

Veel mensen kampen met lichamelijke en/of psychische gezondheidsproblemen, waardoor vaak een opeenstapeling van moeilijkheden optreedt. Een aanzienlijk deel (meer dan de helft) van deze groep ziet geen realistisch perspectief op betaald werk. Gemeenten hebben daarnaast niet altijd goed zicht op welke beperkingen bijstandsgerechtigden ervaren. Dat maakt het moeilijk om maatwerk te leveren. Deze belemmeringen staan haaks op de harde eisen van sollicitatie- en participatieplicht onder de huidige wetgeving. 

Gefundeerde onderbouwing

Deze notitie benoemt niet alleen het probleem, maar belicht ook oplossingsrichtingen. Denk aan een beter zicht op de doelgroep, meer passende ondersteuning en de erkenning dat de huidige eenzijdige focus op uitstroom naar werk niet voor iedereen realistisch is. Daarmee biedt de notitie een gefundeerde onderbouwing voor het Kamerdebat over hoe de Participatiewet inclusiever en menselijker kan worden gemaakt.  

Waarom dit onderzoek?

Download het onderzoek