De meeste Nederlanders vinden het belangrijk dat Nederland blijft bijdragen aan de aanpak van klimaatverandering. Tegelijkertijd is de onvrede over de aandacht voor klimaat ten opzichte van andere maatschappelijke problemen toegenomen en ervaren veel mensen het beleid als onvoldoende rechtvaardig. Dat blijkt uit de SCP-publicatie Klimaat en Samenleving 2026.
Met Klimaat en Samenleving (KES) onderzoekt het SCP jaarlijks hoe Nederlanders ontwikkelingen rond klimaat en energie ervaren en hoe zij aankijken tegen klimaat- en energiebeleid. In deze editie besteden we extra aandacht aan ervaren betrokkenheid bij klimaatbeleid, ervaren rechtvaardigheid van de klimaataanpak en toekomstverwachtingen van burgers.
Steun voor klimaatbeleid en zorgen over rechtvaardigheid
Een meerderheid van de Nederlanders vindt het belangrijk dat Nederland bijdraagt aan de aanpak van klimaatverandering en de energietransitie voortzet. Ook blijft er steun bestaan voor veel klimaat- en energiemaatregelen. Tegelijkertijd maken veel mensen zich zorgen over de gevolgen van klimaatbeleid voor hun dagelijks leven en ervaren zij de verdeling van kosten en baten vaak als oneerlijk.
Veel mensen hebben het gevoel dat grote bedrijven onvoldoende bijdragen, terwijl de lasten relatief zwaar bij burgers terechtkomen. Ook leeft bij veel mensen het gevoel dat de belangen van burgers minder zwaar meewegen dan die van bedrijven en dat huishoudens met lagere inkomens onvoldoende worden beschermd. Volgens het SCP kunnen deze ervaringen het draagvlak voor klimaatbeleid en het vertrouwen van burgers in de overheid onder druk zetten.
Verschillen in zorgen tussen groepen
Daarnaast laat het onderzoek zien dat de onvrede over de aandacht voor klimaat ten opzichte van andere maatschappelijke problemen is toegenomen. Groepen verschillen sterk in hun zorgen: waar sommige groepen klimaat, natuur en milieu hoog op de agenda zetten, maken anderen zich vaker zorgen over onderwerpen als veiligheid, zorg, armoede en kosten van levensonderhoud.
Het onderzoek laat zien dat ervaren rechtvaardigheid een belangrijke rol speelt in het behouden van steun voor klimaat- en energiebeleid. Voor veel burgers zijn principes als ‘de vervuiler betaalt’, een eerlijke verdeling van lasten en bescherming van mensen in een kwetsbare positie daarbij belangrijk.
Waarom dit onderzoek?
Klimaatverandering vergroot de risico’s op extreme weersomstandigheden, overstromingen en hittestress. Tegelijkertijd staan draagvlak en vertrouwen in klimaatbeleid onder druk. Inzicht in de ervaringen, zorgen en verwachtingen van burgers is noodzakelijk om beleid te ontwikkelen dat effectief, uitvoerbaar en maatschappelijk legitiem is.
Door burgerperspectieven centraal te stellen en deze te verbinden met inzichten uit wetenschap en praktijk, biedt dit onderzoek aanknopingspunten voor klimaatbeleid dat rekening houdt met sociale verschillen.
We gebruiken gegevens uit de enquête Klimaat en Samenleving in het LISS panel (oktober 2025) en de enquête Nederland in Beeld.
Auteurs
Yvonne de Kluizenaar, Gijs ten Berge, Pauline van Romondt Vis, Anja Steenbekkers, Jurjen Iedema