Op 18 maart 2026 vinden in Nederland de gemeenteraadsverkiezingen plaats. Tijdens deze verkiezingen kiezen inwoners hun gemeenteraad voor de komende vier jaar. De gemeenteraad neemt besluiten over onderwerpen die direct invloed hebben op het dagelijks leven van inwoners, zoals wonen, armoede en schulden, participatie, zorg en de leefbaarheid van wijken.
Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) doet onderzoek naar de kwaliteit van leven van mensen, hoe mensen met elkaar samenleven en participeren, en naar de relatie tussen burgers en de (lokale) overheid. Veel van deze vraagstukken spelen op lokaal niveau.
Op deze pagina staat een selectie van SCP-onderzoeken die relevant zijn voor thema’s waar gemeenten mee te maken hebben. Denk aan ondersteuning van mensen met meervoudig problemen, participatie van ouderen en jongeren, bestaanszekerheid en sociale samenhang in buurten. Deze publicaties bieden kennis en inzichten over ontwikkelingen in de Nederlandse samenleving en kunnen helpen om lokale vraagstukken en maatschappelijke verschillen beter te begrijpen.
Vertrouwen in de (lokale) politiek
Het rapport Burgerperspectieven 2026 – Bericht 1: De stemming laat zien hoe Nederlanders in 2025 denken over het land en de politiek. Over de lokale politiek zijn mensen positiever dan over de landelijke.
Dit COB laat zien dat het perspectief van brede welvaart goed aansluit op hoe burgers denken en spreken over maatschappelijke problemen en oplossingen.
Zorg en ondersteuning
Veerkracht van ouderen in twee stadswijken laat zien hoe ouderen in kwetsbare wijken hun kracht en stem terugvinden. Veel van hen voelen zich niet gehoord en hebben weinig vertrouwen in instanties.
Mensen met meervoudige problemen komen vaak terecht in een complex en versnipperd zorglandschap. Nu het sociaal domein onder druk staat en de vraag naar integrale hulp stijgt, is het van belang om knelpunten in het systeem inzichtelijk te maken. Daardoor kunnen beleid en uitvoering beter worden afgestemd op de dagelijkse realiteit van kwetsbare groepen.
Het lukt gemeenten niet altijd om alle mensen die dat nodig hebben en daarvoor in aanmerking komen tijdig met passende ondersteuning te bereiken. Het SCP onderzocht wat de oorzaken zijn en wat gemeenten en dienstverleners kunnen doen om dit te verbeteren.
- Werken aan een betrokken omgeving voor kinderen en gezinnen
- Handreiking Gemeenten Werken aan een betrokken omgeving voor kinderen en gezinnen
In deze kennisnotitie en handreiking van het SCP lees je meer over informele ondersteuning door vrijwilligers aan gezinnen en kinderen, met concrete tips voor gemeenten in de handreiking.
Mensen met complexe problemen, zoals mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt of jongeren met ernstige problematiek, worden minder goed geholpen dan anderen en verdienen daarom meer aandacht van gemeenten.
Brede Welvaart & Bestaanszekerheid
De publicatie ‘Bestaanszekerheid vanuit een brede welvaartsperspectief’ laat zien hoe een breder begrip van bestaanszekerheid kan helpen om effectiever beleid te maken, dat bovendien beter aansluit bij wat mensen minimaal nodig hebben voor een menswaardig bestaan.
Het rapport Verdeeld over het land onderzoekt de mate waarin geografische tegenstellingen van invloed zijn op ongelijkheid in Nederland.
Sociale Samenhang
In deze kennisnotitie vat het SCP samen wat er in de wetenschappelijke literatuur staat over sociale factoren en doen we aanbevelingen voor het maken van beleid dat aansluit bij de leefwereld van burgers.
In deze kennisnotitie onderzoekt het SCP welke invloed migratie heeft op sociale verbinding in Nederland en wat diversiteit in wijken en buurten betekent voor die sociale verbinding.
Dit COB onderzoekt hoe mensen sociale cohesie ervaren: het vertrouwen in elkaar, verbondenheid met Nederland en de eigen buurt, en het contact met mensen die anders denken.
Dit rapport onderzoekt de welke factoren naast inkomen en vermogen, van invloed zijn op iemands kansen en positie in de samenleving.
In Vier typen gemeenten presenteert het SCP een typologie om de belangrijkste verschillen tussen Nederlandse gemeenten inzichtelijk te maken.
Participatie & Relatie van burgers tot de overheid
De overheid wil met de drie beleidsinstrumenten participatie stimuleren bij jongeren, werkenden en ouderen. Met de uitkomsten van deze onderzoeksreeks informeert het SCP (lokale) beleidsmakers hoe zij met participatiebeleid beter aan kunnen sluiten op de leefwereld van mensen.
Deze kennisnotitie laat zien wat Nederlanders vinden van burgerfora als democratisch instrument. En welke aandachtpunten vanuit dat burgerperspectief belangrijk zijn bij de organisatie van burgerfora.
Weerbaarheid
Dit onderzoek gaat in op de vraag hoe het staat met veerkracht van jongeren en of jongeren genoeg toegerust zijn om met crisissituaties om te gaan.
Uit dit onderzoek blijkt dat veerkracht positief samenhangt met het mentale welbevinden van jongeren en negatief met participatiedruk zoals schooldruk.
In deze publicatie staat de vraag centraal hoe burgers, overheid en instituties samen kunnen bijdragen aan een veerkrachtige samenleving wanneer onzekerheid en verdeeldheid toenemen.